Anazitisi Nosokomeia Thessalonikis Epikoinwnia Thessgiatro
Eggrafi Melwn  Oroi Xrisis Thessgiatro  Oroi Xrisis

Ο θρυλικός «Πέτρινος Πύργος» στη Νέας Φώκαια Χαλκιδικής, το αρχηγείο του Εμμανουήλ Παπά.

 

 

Ο πύργος – στρατηγείο του Εμμανουήλ Παπά που ξεσήκωσε τη Χαλκιδική κατά των Τούρκων το 1821. Οι μοναχοί τον ανακήρυξαν προστάτη, αλλά όταν ηττήθηκε φοβήθηκαν να του δώσουν καταφύγιο (βίντεο drone) 
 
Πηγή: Μηχανή του Χρόνου
 
Ο οικισμός της Νέας Φώκαιας, στη Χαλκιδική, βρίσκεται σε απόσταση 80 χιλιομέτρων από την Θεσσαλονίκη. Είναι από τα νεότερα χωριά της Κασσάνδρας, γιατί ιδρύθηκε το 1924 από πρόσφυγες Μικρασιάτες. Στις 2 Οκτωβρίου 1924, οι κάτοικοι του προσφυγικού οικισμού του Μετοχιού Αγίου Παύλου έκαναν αίτηση στη γενική διοίκηση να μετονομασθεί το χωριό σε Νέα Φώκαια προς ανάμνηση της «εγκαταληφθείσας ιστορικότατης» πατρίδας τους στην Μικρά Ασία. Εκεί την περίοδο της ελληνικής επανάστασης έδρασε ο Εμμανουήλ Παπάς ο οποίος έστησε το αρχηγείο του στον ιστορικό Πύργο της περιοχής.
 
 
Το 1407 ο Ιωάννης Παλαιολόγος παραχώρησε την περιοχή του σημερινού χωριού στη μονή Αγίου Παύλου του Αγίου Όρους. Τότε φαίνεται πως κτiστηκε και ο Βυζαντινός πύργος, που σώζεται μέχρι σήμερα. Ο Βυζαντινός πύργος φρουρούσε το μεγάλο μετόχι της ομώνυμης μονής του Αγ. Όρους.
 
 
Το Φεβρουάριο του 1407 εκδίδεται χρυσόβουλο του Ιωάννη Ζ΄ Παλαιολόγου, ο οποίος ήταν «δεσπότης» (βασιλεύς) της τότε ημιαυτόνομης Θεσσαλονίκης. Σύμφωνα με το χρυσόβουλο αυτό ένα μεγάλο μέρος των κρατικών εισοδημάτων της Κασσανδρείας παραχωρείται σε πέντε αγιορείτικες μονές μία απ’ τις οποίες ήταν και η νεοσύστατη μονή του Αγίου Παύλου. Έναντι των παραχωρήσεων αυτών η μονή δεν είχε καμία υποχρέωση, ενώ οι αγρεργάτες της θα κατέβαλαν προς το Δημόσιο ετησίως το ένα τριακοστό των εισοδημάτων τους.
 
 
Τότε φαίνεται πως χτίστηκε και ο Βυζαντινός πύργος που σώζεται μέχρι σήμερα. Ο πύργος κτίστηκε για την ασφάλεια των καλλιεργητών του μετοχιού από επιδρομές πειρατών και άλλων εισβολέων. Εικάζεται ότι συνδέεται μυστικά και υπόγεια με τον πύργο της Σάνη (χρονολογείται από το 1543) κατά τα πρότυπα των Βυζαντινών αρχιτεκτόνων που σκέφτονταν να διασφαλίσουν είτε εξόδους διαφυγής για τους αυτοκράτορες είτε διευκόλυναν τις συναντήσεις τους. Όταν οι εχθροί έρχονταν μέσω θαλάσσης οι φρουροί των δύο πύργων αντάλλασαν μηνύματα με φωτιές και έτσι οι κάτοικοι προλάβαιναν να κρυφτούν. 
 
Ο Πύργος είναι ο μοναδικός πύργος της Χαλκιδικής που διατηρείται μέχρι τις επάλξεις. Ο πύργος έχει βάση 50 τ.μ., ύψος 17 μέτρα και είναι χτισμένος με υλικά αρχαίων οικοδομών. Από το παλιό μετόχι, διατηρείται ένας μικρός ναός χτισμένος το 1868, καθώς και κάποια ερείπια άλλων κτισμάτων. Το 1821 πυρπολήθηκε και το 1976 ανακατασκευάστηκε. Σήμα κατατεθέν της περιοχής είναι ο πέτρινος Πύργος, που βρίσκεται επάνω στο λόφο, στην περιοχή του λιμανιού. Έχει ύψος περίπου 17 μέτρα και τον ακολουθεί ένδοξη ιστορία. 
 
 
Εκεί είχε εγκατεστημένο το στρατηγείο του το 1821 ο αρχηγός της επανάστασης στη Χαλκιδική Εμμανουήλ Παπάς. Στον Πύργο, το 1821, είχε εγκατεστημένο το στρατηγείο του ο αρχηγός της επανάστασης στη Χαλκιδική Εμμανουήλ Παπάς. Ο Εμμανουήλ Παπάς, υπήρξε μεγαλέμπορος, τραπεζίτης και μέλος της Φιλικής Εταιρίας. Ηγήθηκε των εξεγερμένων Ελλήνων της Μακεδονίας το 1821. Βρέθηκε στο Άγιο Όρος, όταν πληροφορήθηκε το κίνημα του Αλέξανδρου Υψηλάντη.
 
Στόχος του ήταν να ξεσηκώσει τους Μακεδόνες κατά των Τούρκων. Το Αγίασμα του Αγίου Παύλου είναι ένας βαθύς θάλαμος, πιθανών αρχαίος τάφος και μετέπειτα βυζαντινό ξωκλήσι. Σύμφωνα με την παράδοση, εκεί βάφτιζε κρυφά χριστιανούς ο Απόστολος Παύλος, όταν βρισκόταν στη Χαλκιδική.Σύμφωνα με την ιστορία, στο σημείο αυτό κατέφυγε ο Απόστολος Παύλος, προκειμένου να διασωθεί από τους διώκτες του. Πρόκειται για έναν υπόγειο, λαξευτό σε βράχο διάδρομο, μήκους 20μ. που καταλήγει σε ορθογώνιο θάλαμο. Πιθανόν πρόκειται για ταφικό έργο που μετασκευάστηκε σε ναό στα Βυζαντινά χρόνια. Στο εσωτερικό του σχηματίζονται δωμάτια, και στο τέλος του υπόγειου διαδρόμου βρίσκεται το Αγίασμα. Στα δεξιά του Αγιάσματος υπάρχει μια σκοτεινή ορθογώνια αίθουσα, το μοναδικό σημείο όπου ο επισκέπτης μπορεί να σταθεί όρθιος.
Οι συγκρούσεις που έγιναν στον Πολύγυρο μεταξύ Ελλήνων κατοίκων και Τούρκων στρατιωτών, τον ανάγκασαν να επισπεύσει την κήρυξη της επανάστασης από τις Καρυές του Αγίου Όρους, όπου οι μοναχοί τον ανακήρυξαν «Αρχηγό και Προστάτη της Μακεδονίας». Την 1η Ιουνίου κατέλαβε την Ιερισσό και προχώρησε προς τα ενδότερα της Χαλκιδικής. Σύντομα, τα Οθωμανικά στρατεύματα υπό τον διοικητή της Θεσσαλονίκης Αβδούλ Αβούδ ανέκτησαν τον έλεγχο της κατάστασης και μέχρι το τέλος Οκτωβρίου του 1821 κατέστειλαν την εξέγερση.
 
 
Καθοριστική ήταν η Μάχη της Κασσάνδρας (30 Οκτωβρίου), όταν οι δυνάμεις του Εμπού Λουμπούτ κυριολεκτικά πετσόκοψαν τους άνδρες του Χατζή Χριστοδούλου. Ο Παπάς μόλις που πρόλαβε να σωθεί και απογοητευμένος από την έλλειψη συμπαράστασης από τους Μακεδόνες οπλαρχηγούς αποσύρθηκε στο Άγιο Όρος.
 
Εκεί αντιμετώπισε τον κίνδυνο να συλληφθεί, καθώς οι μονές δέχθηκαν να τον παραδώσουν για να τύχουν αμνηστίας και να απολαμβάνουν τα προνόμια που είχαν πριν. Ένας μοναχός, ονόματι Κύριλλος, που ήταν επιφορτισμένος να τον συλλάβει, τον ειδοποίησε και έφυγαν μαζί με το πλοίο του Βισβίζη για την Ύδρα.
 
Δείτε μια εντυπωσιακή πτήση πάνω από τον ιστορικό Πύργο της Φώκαιας από τον Haanity: 
 
 
Τα νεότερα χρόνια
 
Το 1925 το Ελληνικό κράτος με την υπηρεσία αποκατάστασης προσφυγών κατασκεύασε 215 σπίτια και το πρώτο υδρευτικό δίκτυο που κατέληγε σε 8 βρύσες τσιμεντένιες σε διάφορα σημεία του χωριού. Μία από αυτές ακόμη σώζεται στην άκρη της πλατείας. Τα πρώτα χρόνια οι μικρασιάτες καλλιεργούσαν όπου έβρισκαν για να επιβιώσουν. Ακόμα και την τελευταία σπιθαμή γης. Οι πρώτες κατοικίες ήταν οι παράγκες και τα κτίσματα των αγιορείτικων μετοχιών της περιοχής. Αργότερα το κράτος τους εκχώρησε αρκετές εκτάσεις γης και άρχισαν να καλλιεργούνται και τα κτήματα των αγιορείτικων μετοχιών που απαλλοτριώθηκαν επίσημα το 1932.
 
 
 
Κάντε Like στη σελίδα μας στο Facebook ''Θεσσαλονίκη-Ιστορικό Αρχείο''
για να ενημερώνεστε για ιστορικά θέματα της Θεσσαλονίκης και της Μακεδονίας
 

 

Read 538 times
Bookmark and Share

Translate this article:

Giatroi Xwris Synora Banner 01

Giatroi Xwris Synora Banner 02

Thessaloniki Poli twn Balkaniwn banner

Republic Radio 100.3 02

Bibliopwleio