Anazitisi Nosokomeia Thessalonikis Epikoinwnia Thessgiatro
Eggrafi Melwn  Oroi Xrisis Thessgiatro  Oroi Xrisis

Η οργισμένη απάντηση του Αδαμάντιου Κοραή στον Πατριάρχη Άνθιμο για αποδοχή της Τουρκοκρατίας ως «Θείο δώρον» το 1798

 

Έτσι έσωσε ο Κοραής το φρόνημα των Ελλήνων και άνοιξε το δρόμο προς την επανάσταση του 1821.

«Αδελφική» κατά «Πατερικής διδασκαλίας».
 
 
Κείμενο του Μ. Καλόπουλου
 
Ιεροσολύμων Άνθιμος Η Διδασκαλία Πατρική cover
 
Η εντολή υποταγής στους Τούρκους του εθνοπατέρα Πατριάρχη Ιεροσολύμων Άνθιμου, μέσα από το έργο του «Πατερική Διδασκαλία»
 
Η πολυσέλιδη αυτή (23 σελίδων) θεολογική οδηγία, του «Κυρ. Άνθιμου (1717-1808) ελέω θεού πατριάρχη της Αγίας πόλεως Ιερουσαλήμ και πάσης Παλαιστίνης», εμφανίσθηκε το 1798, λίγο μετά την δολοφονία του Ρήγα, δηλαδή παραμονές της ελληνικής επανάστασης.
 
Anthimus Konstantinoupoleos 1848
 
Ο Πατριάρχης, συνειδητά υπόδουλος στον Σουλτάνο όπως και όλοι οι προκάτοχοί του μετά την πτώση του Βυζαντίου, έγραψε την Πατερική Διδασκαλία: «με προτροπή των Σουλτάνου Σελίμ Γ΄, όστις εφοβήτο μήπως ευμενώς ακουσθούν υπό του ελληνικού έθνους τα της γαλλικής επαναστάσεως».
 
«ο θεός αποφάσισε να αποθνήσκει ο άνθρωπος και διαλυόμενος εις τα εξ ων συνετέθη, με καιρόν πάλιν τον παράδεισο να αποκτήσει και αφού γυμνασθεί καλώς εις την παρούσαν ζωήν και με τους πειρασμούς δοκιμασθεί ως ο χρυσός στο χωνευτήριο, να καταξιωθεί και πάλιν της μακαρίας εκείνης ζωής και αιωνίως να εντρυφά εις την δόξα των αγαθών με χαρά και ευφροσύνην αιώνιον».
 
«αγαπητοί χριστιανοί πρέπει να θαυμάσουμε την άπειρον του θεού προς ημάς αγάπην. Δείτε τι οικονόμησεν ο ελεήμων πάνσοφος ημών Κύριος δια να φυλάξει αλώβητον την αγίαν και ορθόδοξον πίστιν ημών των ευσεβών και να σώσει πάντας. Ήγειρε εκ του μηδενός την ισχυράν αυτήν βασιλείαν των Οθωμανών, αντί της των Ρωμαίων ημών βασιλείας, η οποία είχεν αρχίσει τρόπον τινά να χωλαίνει εις τα της ορθοδόξου πίστεως φρονήματα και ύψωσε (ο θεός) την βασιλεία αυτή των Οθωμανών, περισσότερον από κάθε άλλην, δια να αποδείξει αναμφιβόλως, ότι θείω εγένετο βουλήματι και ουχί με δύναμη ανθρώπων και να πιστοποιήσει (ο θεός) πάντας τους πιστούς, ότι με αυτόν τον τρόπον ευδόκησε να οικοδομήσει μέγα μυστήριο σωτηρίας δια τους εκλεκτούς...» 
 
 «Αδελφοί μη πλανηθείτε εκ της σωτηρίας αυτής οδού, αλλά με γενναιότητα καταπατήστε τις μηχανές του διαβόλου και -νύν εγγύτερον ημίν η σωτηρία-. Κλείστε (λοιπόν) τ’ αυτιά σας και μην δώσετε καμμίαν ακρόασιν εις τας νεοφανείς ταύτας ελπίδας της ελευθερίας. Και να είσθε κατά πολλά βέβαιοι, ότι αι δόξαι αύται και αι διδασκαλίαι (περί ελευθερίας) είναι ενάντιαι εις τα ρητά της θείας Γραφής και των αγίων Αποστόλων, που μας προστάζουν να υποτασσώμεθα εις τας υπερέχουσας αρχάς (εξουσίες) όχι μόνο εις τας επιεικείς αλλά και εις τας σκολιάς (διεστραμμένες), δια να έχωμεν θλίψιν εις τον κόσμον και να παραστήσωμεν καθαράς τω Χριστώ τας αισθήσεις ημών... Είναι λέγω (τα περί ελευθερίας) ενάντια εις την θείαν Γραφήν (εννοεί την εβραϊκή Βίβλο) και δεν προξενούν κανένα καλό της παρούσης ζωής, καθώς δολίως επαγγέλλονται, δια να σας γυμνώσουν από κάθε ουράνιο και επίγειο πλούτο».
 
«Απατηλαί είναι αδελφοί μου χριστιανοί αι διδασκαλίαι των νέων αυτών ελευθεριών. Και προσέξτε: Φυλάξατε στερεάν την πατροπαράδοτον σας πίστη και ως οπαδοί του Ιησού Χριστού, απαρασάλευτον την υποταγήν εις την πολιτικήν διοίκησηνπου σας χαρίζει όσα αναγκαία μόνο εις την παρούσαν ζωήν και δεν προξενεί κανένα εμπόδιο ή βλάβη εις την ψυχική σας σωτηρίαν. Και η ρασοφορεμένη αλεπού της Σιών, καταλήγει: «τι ωφελείται άνθρωπος εάν τον κόσμον όλον κερδίσει, την δε ψυχήν αυτού ζημιωθεί;»
 
 «Αι νεοφανείς αύται διδασκαλίαι, (περί ελευθερίας) ενάντιαι (είναι) εις την θείαν Γραφήν και την αποστολικήν διδασκαλίαν, ακόμη και αν ήτο να σας κάμουν να αποκτήσετε και όλα τα πλούτη του κόσμου, πάλιν πρέπει να είναι μισηταί, ως επινόησις του πονηρού διαβόλου, του αγρυπνούντος δια την ψυχικήν των χριστιανών απώλειαν. Πόσο μάλλον, όπου είναι υποσχέσεις ψευδείς και απατηλαί. Όχι πλούτη και δόξα, αλλά πτώχεια, δυστυχία, ακαταστασία και αντί της ελευθερίας, μια μισητή ολιγαρχία και τυραννία ως εκ της πείρας φαίνεται».
 
«ΟΧΙ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΙ! Ας έχουμε σταθερότητα και φρόνηση (η προδοσία). Ας μη χάσουμε για μια ψευδή και ανύπαρκτη τάχα ελευθερία του παρόντος βίου, τους αμάραντους στέφανους της αιωνίου μακαριότητος (τον παράδεισο). Ας μη στερηθούμε τις ανεκδιήγητες αμοιβές. Ας μην ακροασθώμεν ολότελα (ας κωφεύσουμε εντελώς, στα περί ελευθερίας) δια να καταισχύνομεν απαρηγόρητον τον διάβολο και να απολαύσουμε τα αγαθά εκείνα, που ο θεός ετοίμασε απ’ αιώνος δια εκείνους που τον αγαπούν».
 
«Ενδυναμωθήτε λοιπόν αδελφοί και ενδυθείτε την πανοπλία του θεού (όχι τ’ άρματα της επανάστασης) δια να ημπορέσετε να αντισταθείτε στις μεθοδεύσεις του διαβόλου»
 
«δεν υπάρχει εξουσία ει μη από θεού, (προς Ρωμαίους 13.1) κατέστησε λοιπόν εφ’ ημάς ο Κύριος, αυτήν την υψηλή βασιλεία (των Τούρκων!) δια να είναι εις μεν τους Δυτικούς ωσάν χαλινός, εις δε τους Ανατολικούς, ημάς, πρόξενος σωτηρίας».
 
«έχουμε «το πολίτευμα ημών εν ουρανοίς» και να μην «έχουμε εδώ πόλιν διαμένουσα, αλλά την μέλλουσα (την μεταθανάτια!) να επιζητούμε»... όπου θα απολαύσουμε τα αιώνια και ανεκδιήγητα αγαθά, που ο πρώτος αποστάτης διάβολος (θέλοντας να μας στερήσει) εις τον τρέχοντα αιώνα εμεθοδεύθη, μιαν άλλη πονηρίαν, δέλεαρ του διαβόλου, απάτην ξεχωριστήν και φαρμάκι ολέθριον, δηλαδή το νυν θρυλλούμενον σύστημα της ελευθερίας... κλείστε (λοιπόν) τα αυτιά σας και μην δώσετε καμμίαν ακρόασιν εις τας νεοφανείς ελπίδας της ελευθερίας».
 
 
Η άμεση απάντηση του Αδαμάντιου Κοραή
 
 
ΚΟΡΑΗΣ: «Αδελφική διδασκαλεία» προς τους ευρισκομένους εις πάσαν την οθωμανικήν επικράτειαν Γραικούς
 
Όταν ο Κοραής, που βρισκόταν προσωρινά στην Ρώμη, διάβασε το πατριαρχικό προσκλητήριο δουλείας, έγινε έξαλλος και ανέλαβε να απαντήσει στον τουρκόδουλο Άνθιμο των Ιεροσολύμων, με το πρώτο εθνεγερτήριο έργο του. Η συγκεκριμένη απάντηση του Κοραή, είχε σχεδόν χαθεί από προσώπου γης, αφού δεν υπήρχε σε καμιά βιβλιοθήκη της Αθήνας και ανεβρέθη τυχαία σε βιβλιοθήκη της Κοζάνης!
 
Με την «Αδελφική διδασκαλεία» ο Κοραής έδωσε την πρώτη του δημόσια μάχη κατά της θρησκευτικής δουλοφροσύνης και του τουρκόφιλου ιερατείου: «μάχη εθνεγερτική που ανοίγει τους δρόμους της αντίστασης και του εικοσιένα. Κανένα βιβλίο του Κοραή δεν έχει την πνοή, την δύναμη, την τόλμη, το νεύρο, τον πόνο, την αγανάκτηση και το άχτι της Αδελφικής διδασκαλείας. Κανένα δεν έχει τόση ιστορικότητα μέσα του και δεν κλείνει τόσο πλατιά και τόσο βαθιά τον πόνο και τον πόθο του Γένους για λυτρωμό. Η αδελφική διδασκαλεία είναι σκεπασμένο ηφαίστειο. Σάλπισμα εθνεγερτικό και αντιστασιακό απ’ τα πρώτα που ακούσθηκαν πάνω στο νιόσκαυτο τάφο του Ρήγα». Γ. Βαλέτας 1949.
 
Στην Αδελφική Διδασκαλεία» ο Κοραής εκρήγνυται γράφοντας: «ή έχασε παντελώς η Μακαριότης του τας φρένας ή μετεσχηματίσθη εκ ποιμένος εις λύκον δια να σπαράξει»! 
 
«Η Πατρική Διδασκαλεία είναι γεμάτη με τόσες βλαστήμιες κατά του ορθού λόγου... ώστε είναι αδύνατον να εγεννήθη από τον εγκέφαλο ενός συνετού πατριάρχου». 
 
Ζώντας ο ίδιος στο εξωτερικό και κάνοντας αγώνα να παρουσιάσει τα δίκαια της σκλαβωμένης πατρίδας του, φοβάται: «μήπως οι Ευρωπαίοι, διαβάσουν το μωρόν τούτο σύγγραμμα και συμπεράνουν ότι τέτοια είναι όλων των Ελλήνων τα φρονήματα, πως είμεθα (δηλαδή) όχι μόνο δούλοι αλλά και φίλοι της δουλείας, όχι μόνο δέσμιοι, αλλά ότι καυχώμεθα εις τα δεσμά και την μαστίζουσα ημάς χείρα του τυράννου με ανδραποδώδες σέβας ασπαζόμεθα. Ανάγκη λοιπόν να κηρύξουμε εις όλην την οικουμένη, αντιλέγοντας εις το μωρόν τούτο σύγγραμμα, ότι το κατά των τυράννων μίσος μας είναι ριζωμένο εις τας ημετέρας καρδίας». 
 
Ο Κοραής στο συγκεκριμένο σύγγραμμα απαριθμεί τα πάθη των Ελλήνων, περιγράφοντας τους «αφόρητους φόρους» τους «εκτοπισμούς», τις μετακινήσεις πληθυσμών και τους ασταμάτητους ξεριζωμούς και τους αυτοεξορισμούς των Ελλήνων. «Ας μας πει ο φιλόσοφος αυτός (παπάς) αν ευρίσκεται ή ευρέθη ποτέ καμιά άλλη δημοκρατία, βασιλεία ή τυραννία, όπου να εχύθη τόσο αθώο αίμα, όσον έχυσαν μέχρι τώρα οι Τούρκοι, να επράχθησαν τόσες αρπαγές, ληστείες, καταδυναστεύσεις γυναικών, παιδιών και παρθένων βιασμοί, όσα πράττονται κάθε στιγμή και ώρα εις την Οθωμανική επικράτεια, όχι μόνο απ’ αυτόν τον τύραννο αλλά και απ’ όλα τα ανδράποδα εκείνα, που του τυράννου την αγριότητα με κολακείες και δώρα ηξεύρουν να εξαπατούν. Που εφάνη ποτέ τόση αχαλίνωτος εξουσία, όση βλέπουμε εις τους δυστυχείς τόπους της Τουρκίας... Φρικτή βλασφημία είναι (λοιπόν) να ονομάζει (ο πατριάρχης) τον Σουλτάνο Πρύτανη των αγαθών».  
 
Στην συνέχεια, αποκαλεί «φιλότουρκο συγγραφέα» τον πατριάρχη και εξηγεί ότι τα χριστιανικά του επιχειρήματα, είναι μια επιλογή χριστιανικής δουλοφροσύνης, που εξυπηρετούν αυτόν και όχι τον λαό των Ελλήνων. Αναγκάζεται να απαντήσει στην θεολογική γλώσσα, αντικρούοντας ένα προς ένα τα βιβλικά εδάφια του πατριάρχη και κατορθώνει να δείξει, ότι ακόμα και μέσα από την Καινή Διαθήκη, είναι αδύνατον να στηριχθεί η γελοία αυτή πατριαρχική εντολή εθελοδουλίας!
 
Αιτία δε της παρανοϊκής αυτής θεολογίας, λέει ο Κοραής, είναι η έλλειψη παιδείας και καταλήγει βροντοφωνάζοντας τα αυτονόητα: «αντί να χτίζουν σχολεία, προτιμούν να ανοικοδομούν ναούς ή να ξεκινούν για την πολυδάπανη προσκύνηση των Ιεροσολύμων, έχοντας την κενοδοξία να ονομάζονται Χατζήδες, ομώνυμοι των ασεβών εκείνων προσκυνητών της Μέκκας». 
 
«Καλά θα έκανε (ο πατριάρχης) να πει κάτι εναντίων των ανάξιων εκείνων ιερέων, που αντί να ζητούν πως να εξαλείψουν τέτοιες δεισιδαιμονίες, απεναντίας σπουδάζουν, πως να τις στηρίζουν στις καρδιές των απλοϊκών. Μετέβαλαν τους οίκους προσευχής σε σπήλαια ληστών, πωλούντες ανερυθριάστως, μυστήρια και ευλογίες, κι αυτές ακόμα τις προς τον θεόν ικεσίες και αντί να αρκούνται εις διατροφάς και σκεπάσματα, νομίζουσι τον βίον αβίωτων αν δεν τρυφώσιν (διαβιούν) ως Σαρδανάπαλοι».
 
Ο Κοραής γνωρίζει ότι τα συμφέροντα των Κληρικών και των Τούρκων ήταν παράλληλα, γι’ αυτό γράφει: «φοβούνται (οι κληρικοί) την καταστροφή των Τούρκων ως ίδιαν αυτών καταστροφή και των Γραικών την ελευθερία (θεωρούν) ως απαρηγόρητον αυτών δυστυχία». Και συνεχίζει. «Αυτοί, (οι κληρικοί) μιλούν εύκολα για ευνομούμενη ελευθερία υπό των Τούρκων, επειδή παρανομίας πράττουσι αφόβως, υπό την άνομον επικράτεια των Τούρκων. Οι μισθωτοί αυτοί ποιμένες, δύνανται να απειλώσι χωρίς αιτίαν, να παιδεύωσι χωρίς έγκλημα, να αφωρίζωσι και να εξεκκλησιάζωσι χωρίς εξέτασιν και κρίσιν όντινα θέλουσι, εν ενί λόγω, να πράττωσι τα των Τούρκων...»
 
Και καταλήγει μετονομάζοντας την πατρική διδασκαλεία όπως τις αξίζει, σε Σατανική διδασκαλεία: «φρίττουν λοιπόν οι Γραικοί και φράσσουσι τας ακοάς αυτών εις τοιαύτη σατανικήν διδασκαλείαν».
 
 
 
Κάντε Like στη σελίδα μας στο Facebook ''Θεσσαλονίκη-Ιστορικό Αρχείο''
για να ενημερώνεστε καθημερινά για ιστορικά θέματα της Θεσσαλονίκης και της Μακεδονίας
 

 

Read 1200 times
Bookmark and Share

Translate this article:

Giatroi Xwris Synora Banner 01

Giatroi Xwris Synora Banner 02

Thessaloniki Poli twn Balkaniwn banner

Republic Radio 100.3 02

Bibliopwleio