Anazitisi Nosokomeia Thessalonikis Epikoinwnia Thessgiatro
Eggrafi Melwn  Oroi Xrisis Thessgiatro  Oroi Xrisis

Η αρχαία Ολυνθος Χαλκιδικής, το αντίπαλο δέος των Μακεδόνων

 Arxaia Olynthos 002

 

Κοντά στις ακτές του Τορωναίου Κόλπου στη Χαλκιδική, πάνω σε δύο λόφους που δεσπόζουν στην περιοχή, βρίσκονται τα ερείπια μιας σημαντικής αρχαίας πόλης. Πρόκειται για την Ολυνθο, την ονομαστή πρωτεύουσα των Χαλκιδέων, που από τις τελευταίες δεκαετίες του 5ου αι. π.Χ. και ως την καταστροφή της από τον Φίλιππο το 348 π.Χ., ήταν το σημαντικότερο οικονομικο-στρατιωτικό κέντρο της περιοχής. Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο την πόλη την είχαν ιδρύσει οι Βοττιαίοι, που αρχικά ζούσαν στην Πιερία, αλλά τους έδιωξαν από εκεί οι Μακεδόνες στα μέσα του 7ου αι. π.Χ. και αυτοί κατέφυγαν στη Χαλκιδική. Ωστόσο οι Βοττιαίοι δεν φαίνεται να ήταν οι πρώτοι κάτοικοι της Ολύνθου, αφού η αρχαιολογική σκαπάνη αποκάλυψε στον νότιο λόφο της αρχαίας πόλης λείψανα από έναν οικισμό της 3ης χιλιετίας π.Χ.
 
Μια μεγάλη καταστροφή γνωρίζει η πόλη το 479 π.Χ. Ο πέρσης στρατηγός Αρτάβαζος, μετά τη συντριβή του περσικού στόλου στη Σαλαμίνα, έχοντας καλύψει με επιτυχία τη φυγή του Ξέρξη, του Μεγάλου Βασιλιά, από τη νότιο Ελλάδα ως τον Ελλήσποντο, επιστρέφει και πολιορκεί την Ολυνθο. Είχε σοβαρές ενδείξεις ότι οι Ολύνθιοι ετοιμάζονταν να αποτινάξουν τον περσικό ζυγό. Η πόλη δεν αντέχει στην πολιορκία, πέφτει στα χέρια των Περσών και οι κάτοικοί της σφαγιάζονται. Το 432 π.Χ., στις αρχές του Πελοποννησιακού Πολέμου, ο βασιλιάς των Μακεδόνων Περδίκκας Β’, πείθει τους κατοίκους πολλών παραθαλάσσιων πόλεων της Χαλκιδικής να αποστατήσουν από την Αθηναϊκή Συμμαχία, να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και να έλθουν να εγκατασταθούν στην Ολυνθο.
 
Arxaia Olynthos 003
 
Η πόλη γνωρίζει μεγάλη ακμή, γίνεται η πρωτεύουσα του Κοινού των Χαλκιδέων ­ μιας ομοσπονδίας πόλεων της Χαλκιδικής, που η διοίκησή τους βασιζόταν στις αρχές της ελευθερίας, της ισοπολιτείας και του αμοιβαίου σεβασμού ­ και λόγω της πληθυσμιακής της αύξησης απλώνεται και στον βόρειο λόφο.
 
Μετά τους περσικούς πολέμους έγινε μέλος της Αθηναϊκής Συμμαχίας. Γύρω στο 440 π.Χ. αποσκίρτησε από τους Αθηναίους και με την προτροπή του Περδίκα της Μακεδονίας πολλές παραθαλάσσιες χαλκιδικές πόλεις συνοικίστηκαν στην Ολυνθο. Ετσι η πόλη ισχυροποιήθηκε τόσο, ώστε, σύμφωνα με τον ιστορικό Ξενοφώντα, να μπορεί να συντηρεί στρατιωτική δύναμη 20.000 ανδρών. Η ίδρυση του Κοινού των Χαλκιδέων, δηλ., η πολιτική ένωση 32 πόλεων της Χαλκιδικής κάτω από την αιγίδα της Ολύνθου, συνέβαλε ουσιαστικά στην περαιτέρω ανάπτυξη της πόλης.
 
Arxaia Olynthos 004
 
Στα χρόνια της βασιλείας του Αμύντα Β΄ (393-369 π.Χ.) η κυριαρχία της πόλης επεκτάθηκε και σε ένα μέρος της Μακεδονίας, στο οποίο περιλαμβανόταν και η Πέλλα. Το 379 π.Χ. την πόλη κατέλαβαν οι Λακεδαιμόνιοι και διέλυσαν το Κοινό τους, αλλά πολύ σύντομα η Ολυνθος απελευθερώθηκε πάλι, ξαναΐδρυσε το Κοινό και απόχτησε τέτοια ισχύ, ώστε όλες οι μεγάλες δυνάμεις του ελληνικού χώρου να επιδιώκουν τη συμμαχία της. Χαρακτηριστικό είναι ότι ο Φίλιππος της Μακεδονίας, προκειμένου να αποσπάσει την Ολυνθο από την επιρροή των Αθηναίων, της παραχώρησε την εύφορη κοιλάδα του Ανθεμούντα (σήμερα Γαλάτιστας) και κατέλαβε για χάρη της την Ποτίδαια. Οι Ολύνθιοι, επειδή κατάλαβαν ότι η συμπεριφορά του Φιλίππου δεν ήταν ανιδιοτελής, διέλυσαν το 352 π.Χ. τη συμμαχία με τους Μακεδόνες. Με αφορμή την άρνηση των Ολυνθίων να παραδώσουν τον αδελφό του Αρριδαίο, που κατέφυγε στην πόλη τους, ο Φίλιππος εξεστράτευσε με ισχυρές δυνάμεις εναντίων των χαλκιδικών πόλεων. Λέγεται ότι αποτέλεσμα αυτής της εκστρατείας ήταν η καταστροφή των 32 πόλεων του Κοινού. Στη συνέχεια πολιόρκησε την Ολυνθο, η οποία ζητούσε απεγνωσμένα βοήθεια από τους Αθηναίους.
 
Ο γνωστός Αθηναίος ρήτορας και πολιτικός Δημοσθένης εκφώνησε τους Ολυνθιακούς λόγους του, προτρέποντας την πόλη του να στείλει βοήθεια στην Ολυνθο. Οταν όμως ξεκίνησε η κυρία αθηναϊκή δύναμη, η Ολυνθος έπεσε με προδοσία στα χέρια του Φιλίππου (348 π.Χ.). Η τύχη της πόλης είχε προδιαγραφεί από τον καιρό της πολιορκίας, όταν ο Φίλιππος απάντησε στην ολυνθιακή πρεσβεία που τον επισκέφτηκε για σύναψη ειρήνης ότι "πρέπει ή εκείνοι να μην κατοικούν πια στην Ολυνθο ή αυτός στη Μακεδονία". Ετσι, μετά τη λεηλασία της, ακολούθησε η ολοκληρωτική καταστροφή της. Οσοι από τους κατοίκους της πιάστηκαν αιχμάλωτοι, πουλήθηκαν δούλοι. Ανάμεσα στους αιχμαλώτους ήταν και τα αδέλφια του Φιλίππου, Αρριδαίος και Μενέλαος, οι οποίοι μεταφέρθηκαν στην Πέλλα και θανατώθηκαν. Η Ολυνθος δεν ξανακτίσθηκε μετά το 348 π.Χ. Οι περισσότεροι από τους Ολυνθίους που σώθηκαν, εγκαταστάθηκαν από τον Κάσσανδρο στην Κασσάνδρεια το 315 π.Χ. Για την πράξη του αυτή ο Κάσσανδρος κατηγορήθηκε από τους πολιτικούς αντιπάλους του ότι ξανακτίζει την αντίπαλο των Μακεδόνων. 
 
Από την Ολυνθο κατάγονταν πολλές προσωπικότητες. Αναφέρουμε τον Καλλισθένη, ανιψιό του Αριστοτέλη και συμμαθητή του Μεγ. Αλεξάνδρου, και τους ιστορικούς Στράττη και Εφιππο, που συνόδευσαν το Μ. Αλέξανδρο στην εκστρατεία του. 
 
Arxaia Olynthos 004κ
 

Ιστορικά στοιχεία

Η τοποθεσία κατοικείται από τη Νεολιθική Εποχή (5300-4500 π.Χ.), η λέξη "Όλυνθος" είναι προελληνική και σημαίνει, πιθανόν, "αγριοσυκιά". Σύμφωνα με την παράδοση ονομάστηκε έτσι από τον Όλυνθο, γιο του ποτάμιου θεού Στρυμόνα. Ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι η πόλη κατακτήθηκε από τους Βοττιαίους της Ημαθίας τον έβδομο αιώνα π. Χ.
 
Η περιοχή ανήκε σε μια θρακική φυλή, τους Βοττιείς, οι οποίοι την κατείχαν μέχρι το 479 π.Χ.. Εκείνη τη χρονιά ο Πέρσης στρατηγός Αρτάβαζος υποπτεύθηκε ότι ετοιμαζόταν αποστασία της πόλης από το Μεγάλο Βασιλιά . Ο Αρτάβαζος κατέσφαξε τους κατοίκους και παρέδωσε την έρημη πόλη στους Χαλκιδείς των πέριξ.
 
Ως μέλος της Αθηναϊκής Συμμαχίας, η Όλυνθος πρέπει να ήταν σχετικά ασήμαντη, γιατί αναφέρεται να συνεισφέρει 2 Τάλαντα ενώ οι γειτονικές Σκιώνη, Μένδη και Τορώνη έδιναν 9, 8 και 6 αντίστοιχα.
 
Μωσαϊκό που απεικονίζει τον Βελλεροφόντη, σε οικία στην Όλυνθο.
 
Το 432 γίνεται έδρα του κοινού των Χαλκιδέων, το οποίο σχηματίστηκε με παρότρυνση του Περδίκκα, βασιλιά των Μακεδόνων, με αποτέλεσμα να μετοικίσουν αρκετοί Χαλκιδείς από γειτονικούς οικισμούς. Την ίδια χρονιά αποσπάται, οριστικά, από την Αθηναϊκή συμμαχία. Ο Βρασίδας τη χρησιμοποίησε ως βάση για την εκστρατεία του το 424.
 
Τον 4ο αι. αποκτά σημαντική πολιτική δύναμη , ως κεφαλή του κοινού των Χαλκιδέων. Μαρτυρίες για τη δράση του κοινού των Χαλκιδέων μπορούν να ανιχνευτούν από τον καιρό της Ειρήνης του Νικία ( 421 πΧ ) , όταν βρίσκουμε τους Χαλκιδείς να κινούνται διπλωματικά από κοινού και να εντάσσονται στη συμμαχία του Άργους. Έχουν βρεθεί νομίσματα του κοινού που χρονολογούνται, με βεβαιότητα, από το 405 πΧ. Αναμφισβήτητα, λοιπόν, το κοινό ιδρύθηκε πριν το τέλος του 5ου αι. και το κίνητρο σχηματισμού του ήταν η αυτοπροστασία από ενδεχόμενη Αθηναϊκή επίθεση.
 
Μετά το πέρας του πελοποννησιακού πολέμου η ανάπτυξη του κοινού ήταν γρήγορη. Γύρω στο 390 π.Χ. βρίσκουμε τους Χαλκιδείς να συνάπτουν σημαντική συμφωνία με το βασιλιά της Μακεδονίας Αμύντα και μέχρι το 382 είχαν συμπεριλάβει στο κοινό των Χαλκιδέων πολλές ελληνικές πόλεις δυτικά του Στρυμόνα, μεταξύ των οποίων και η Πέλλα.
 
Arxaia Olynthos 003b
Επιτύμβια στήλη με ελληνική επιγραφή από τα ερείπια της Ολύνθου
 
Εκείνη τη χρονιά ( 382 π.Χ.) η Σπάρτη ενέδωσε στις εκκλήσεις της Ακάνθου και της Απολλωνίας, οι οποίες φοβούνταν ότι θα καταλαμβάνονταν από τους Χαλκιδείς, να εκστρατεύσει εναντίον της Ολύνθου. Μετά από τριετή πόλεμο χωρίς νικητή, οι Χαλκιδείς συμφώνησαν να διαλύσουν το κοινό (379). H "διάλυση" ήταν τυπική, γιατί βρίσκουμε δύο χρόνια αργότερα το κοινό ανάμεσα στα μέλη της Αθηναϊκής ναυτικής συμμαχίας (378-7). Είκοσι δύο χρόνια αργότερα, κατά τη βασιλεία του Φιλίππου στη Μακεδονία, ο Δημοσθένης παρουσιάζει την Όλυνθο ισχυρότερη από την εποχή πριν την Σπαρτιατική εκστρατεία. Η πόλη, κατά γενική παραδοχή, ήταν πρώτου μεγέθους και το κοινό περιλάμβανε 32 πόλεις.
 
Στον πόλεμο που ξέσπασε ανάμεσα στην Αθήνα και τους συμμάχους της, το 357-55 , η Όλυνθος ήταν αρχικά σύμμαχος του Φίλιππου. Αργότερα, θορυβημένοι οι Χαλκιδείς από την αύξηση της δύναμης του Φίλιππου, σύναψαν συμμαχία με την Αθήνα αλλά, παρά τις προσπάθειες της τελευταίας και ειδικά του Δημοσθένη, η πόλη παραδόθηκε στο Φίλιππο (348), ο οποίος την κατέσκαψε.
 
Arxaia Olynthos 004a
 

Αρχαιολογικά στοιχεία

Η πόλη των κλασικών χρόνων ήταν δομημένη σύμφωνα με το Ιπποδάμειο σύστημα, σε έκταση 600Χ300μ., με οικοδομικά τετράγωνα που χωρίζονταν από οριζόντιες και κάθετες οδούς. Αξιοσημείωτο είναι ότι δεν έχει βρεθεί το θέατρο της πόλης. Τα σπίτια είχαν δύο ορόφους, με εσωτερική αυλή. Στα νότια βρισκόταν η αγορά και στα ανατολικά τα σπίτια των πλουσίων. Ανάμεσα στις επαύλεις που ανασκάφηκαν είναι αυτές της Αγαθής Τύχης, του Ηθοποιού, καθώς επίσης και των Διδύμων Ερώτων. Σε αυτές βρέθηκαν ψηφιδωτά δάπεδα, αγγεία, κοσμήματα και πήλινα ειδώλια. Τα πρώτα αρχαιολογικά ευρήματα ήρθαν στο φως το 1928. Οι πιο πρόσφατες ανασκαφές έγιναν τη δεκαετία του ' 90.
 
Arxaia Olynthos 003c
 

Αρχαιολογικό Μουσείο Ολύνθου

Στον αρχαιολογικό χώρο της αρχαίας Ολύνθου λειτουργεί από το 1998 Αρχαιολογικό Μουσείο. Σκοπός του μουσείου είναι να δώσει μια ολοκληρωμένη εικόνα στους επισκέπτες για την ιστορία της αρχαίας πόλης αλλά και να περιγράψει τις ανασκαφές και την αναστήλωση. Όλα αυτά γίνονται αποκλειστικά με οπτικοακουστικά μέσα.
 
Το νόμισμα της Ολύνθου
OLYNTHOS Circa B.C. 392379 or later a 
 
Τετράδραχμο της Ολύνθου. 4ος αι. π.Χ.
 
 OLYNTHOS Circa B.C. 392379 or later b
Τετράδραχμο της Ολύνθου. 4ος αι. π.Χ.
 
OLYNTHOS Circa B.C. 392379 or later c
Τετρόβολο της Ολύνθου. 4ος αι. π.Χ.
 
 
Η Όλυνθος είχε κόψει νόμισμα, και αρκετά αρχαία κέρματα έχουν διασωθεί.
 
Το αργυρό Φοινικικό τετράδραχμο της εποχής του 4ου αι. π.Χ. απεικονίζει τον δαφνοφόρο Απόλλωνα. Η πίσω όψη φέρει την επιγραφή ΑΛ, ΚΙΔ, ΕΩΝ στο επάνω, δεξιό και αριστερό άκρο αντίστοιχα και απεικονίζει μια επτάχορδη φόρμιγα. Το κέρμα έχει διάμετρο 24 χιλ. και ζυγίζει 14,33 γραμ..Ένα άλλο αργυρό Φοινικικό τετράδραχμο της ίδιας εποχής απεικονίζει επίσης τον δαφνοφόρο Απόλλωνα. Η πίσω όψη φέρει την επιγραφή ΧΑΛ, ΚΙΔ, ΩΝ στο επάνω, δεξιό και αριστερό άκρο αντίστοιχα και απεικονίζει μια επτάχορδη φόρμιγα. Το κέρμα έχει διάμετρο 25 χιλ. και ζυγίζει 13,13 γραμ.. Ένα ακόμα αργυρό Φοινικικό τετρόβολο της ίδιας εποχής και των ίδιων χαρακτηριστικών έχει διάμετρο 14 χιλ. και ζυγίζει 2,36 γραμ..
 Arxaia Olynthos 004b
 

Τα σπίτια και οι άλλοι χώροι 

Αυτή την τόσο σημαντική αρχαία πόλη έχει φέρει στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη. Πιο συγκεκριμένα από το 1928 ως το 1938 και για τέσσερις ανασκαφικές περιόδους, ο αμερικανός καθηγητής D. Μ. Robinson αποκάλυψε κάτω από τα χαλάσματα που προκάλεσαν οι στρατιώτες του Φιλίππου ένα μεγάλο μέρος της αρχαίας Ολύνθου. Πρόκειται για την πρώτη μεγάλη, συστηματική ανασκαφή που έγινε σε ολόκληρο τον ηπειρωτικό βορειοελλαδικό χώρο. Οι ανασκαφές αυτές μας γνώρισαν ότι η πόλη ήταν έξοχα σχεδιασμένη με φαρδείς δρόμους και διέθετε θαυμάσιο υδρευτικό και αποχετευτικό σύστημα. Στον βόρειο λόφο μεγάλοι οριζόντιοι και κάθετοι δρόμοι όριζαν οικοδομικά τετράγωνα διαστάσεων περίπου 86Χ36 μ., στο καθένα από τα οποία είχαμε 10 κατοικίες. Τα σπίτια αυτά, σχεδόν τετράγωνα, με πλευρά γύρω στα 17 μ., ήταν καλοκτισμένα, σε ένα τμήμα τους έφεραν και δεύτερο όροφο, ενώ μερικά είχαν και μωσαϊκά δάπεδα με εικονιστικές παραστάσεις, από τα παλιότερα γνωστά του αρχαίου ελληνικού κόσμου.
 
Arxaia Olynthos 004g
 
Αποκαλύφθηκε επίσης ένα σημαντικό μέρος της σκευής τους, όπως λουτήρες, πύραυνοι (=μαγκάλια) και διάφορα, ποικίλης χρήσης, οικιακά σκεύη. Ολα αυτά, σε συνδυασμό και με το σημαντικό μέγεθος των οικιών αυτών, βεβαίωναν ότι ο αγροτικο-κτηνοτροφικός πληθυσμός της Ολύνθου ευημερούσε. Εδώ θα πρέπει να επισημάνουμε και κάτι άλλο. Τα σπίτια της Ολύνθου ­ έχουν αποκαλυφτεί πάνω από 100 ­ είναι συχνά ίδιων διαστάσεων και διακρίνονται από ένα, σε γενικές γραμμές, παρόμοιο σχέδιο. Το ίδιο μέγεθος των σπιτιών αυτών, σε συνδυασμό και με τη σχεδόν τυποποιημένη κάτοψή τους, μας κάνει να υποθέτουμε ότι το κτίσιμό τους βασίστηκε σε προδιαγραφές νομοθετημένες εκ των προτέρων από την ολυνθιακή πολιτεία, που ήθελε τους πολίτες της, αυτούς τουλάχιστον που ζούσαν εντός των τοιχών, ίσους. Με άλλα λόγια, στην αρχαία Ολυνθο δεν μπορούσε ο καθένας να κτίσει όπως ήθελε και ας είχε την οικονομική δυνατότητα να φτιάξει ακόμη και σπίτι-παλάτι με πλήθος ανέσεων.
 
Από τα 11-18 δωμάτια που είχε κάθε ολυνθιακή οικία (3-4 δωμάτια βρίσκονταν στον πάνω όροφο) έχει αναγνωριστεί η χρήση των περισσοτέρων. Ετσι γνωρίζουμε τον «οίκον», ένα είδος τραπεζαρίας με εστία, το «οπτάνιον», τη σημερινή κουζίνα με την καμινάδα της, τον «ανδρώνα», το πιο επίσημο δωμάτιο του σπιτιού, που είχε ανάκλιντρα απαραίτητα για τα συμπόσια, την «αυλήν» με την «παστάδα» στη μία της πλευρά, ένα είδος στεγασμένου διαδρόμου που έδινε πρόσβαση στα βόρεια δωμάτια, στα λεγόμενα «διαιτητήρια», που τα χρησιμοποιούσαν για την καθημερινή διαμονή, το «βαλανείον», δηλαδή το λουτρό με την πήλινη μπανιέρα, τον «πιθεώνα», ένα είδος αποθηκευτικού χώρου. Τέλος, ορισμένοι άλλοι χώροι χρησιμοποιούνταν ως εργαστήρια και μαγαζιά.
 
Arxaia Olynthos 004d
 

Μεγαλόπνοο πρόγραμμα ανασκαφής

Είναι ευτύχημα που ο αμερικανός ανασκαφέας δεν αρκέστηκε μόνο στην ανασκαφή, αλλά προχώρησε και στη δημοσίευσή της, κάτι που δεν… πολυσυνηθίζουν οι έλληνες συνάδελφοί του. Ετσι εμπλούτισε την αρχαιολογική βιβλιογραφία με πολλούς και ογκώδεις τόμους, έδωσε πλήθος νέων γνώσεων, κυρίως σχετικά με την οικιστική αρχιτεκτονική και τον ιδιωτικό βίο των αρχαίων Ελλήνων, και συνέβαλε ουσιαστικά στη σωτηρία της αρχαίας πόλης. Δυστυχώς όμως δεν φρόντισε για τη συντήρηση των τόσο σημαντικών αρχαιολογικών λειψάνων που αποκάλυψε, πράγμα για το οποίο βέβαια τη μεγαλύτερη ευθύνη φέρει η ελληνική πολιτεία. Αν κάποιος είχε επισκεφθεί την αρχαία Ολυνθο πριν από το 1990, σίγουρα δεν θα μπορούσε να ξεχωρίσει τις κατόψεις των αρχαίων σπιτιών.
 
Τα ερείπια, εκτεθειμένα, χωρίς προστασία, για μεγάλο χρονικό διάστημα στα καιρικά φαινόμενα, είχαν κατά ένα σημαντικό μέρος διαλυθεί και καταστραφεί. Σε αυτό συνετέλεσε και η άγρια βλάστηση, η οποία επιπλέον καθιστούσε τα αρχαία «αόρατα». Ο σημαντικός αυτός αρχαιολογικός χώρος, από τους σπουδαιότερους όχι μόνο στη Βόρειο Ελλάδα αλλά και σε ολόκληρο τον αρχαίο ελληνικό κόσμο, είχε καταδικαστεί σε αργό όσο και βέβαιο θάνατο. 
 
Από το 1990 όμως, χάρη σε ενέργειες της αείμνηστης Ιουλίας Βοκοτοπούλου, τότε προϊσταμένης της ΙΣΤ’ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, βρίσκεται σε εξέλιξη ένα μεγαλόπνοο πρόγραμμα, που αποβλέπει στη συντήρηση, αποκατάσταση και ανάδειξη του σπουδαίου αυτού αρχαιολογικού χώρου, με άλλα λόγια στη σωτηρία του. Μάλιστα από το 1994 η όλη προσπάθεια εντάχθηκε στα Περιφερειακά Επιχειρησιακά Προγράμματα και χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ενωση και το ελληνικό υπουργείο Πολιτισμού.
 
Πρέπει εδώ να σημειωθεί ότι αν δεν υπήρχε η δημοσίευση του Robinson το παραπάνω πρόγραμμα θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο, αν όχι αδύνατον, να πραγματοποιηθεί. Και αυτό επειδή η κατάσταση των αρχαίων λειψάνων ήταν τέτοια που δεν επέτρεπε την αποκατάστασή τους στην αρχική τους θέση. Αυτό έγινε κατορθωτό μόνο με βάση τα σχέδια, τις φωτογραφίες και τις περιγραφές του αμερικανού αρχαιολόγου.
 
Arxaia Olynthos 004c
 

Ικανοποιητικό αποτέλεσμα μετα τις πρώτες ανασκαφές 

Ακολούθησαν μικρές συμπληρωματικές ανασκαφικές έρευνες που απέβλεπαν εκτός των άλλων και στον εντοπισμό της στάθμης των αρχαίων δαπέδων, όπως και της θέσης των θυρών, ενώ έγινε και λεπτομερής αποτύπωση της υπάρχουσας κατάστασης στον χώρο. Στη συνέχεια ξανακτίστηκαν οι κατεστραμμένες λιθοδομές και αποκαταστάθηκαν τα κατώφλια και τα δάπεδα των οικοδομημάτων στην αρχική τους θέση. Οι αποκαταστημένοι αρχαίοι τοίχοι προστατεύθηκαν με την κάλυψη της άνω επιφάνειάς τους με μία ή περισσότερες στρώσεις λίθων.
 
Ανάμεσα στην παλιά και στη σύγχρονη λιθοδομή τοποθετήθηκε αρμός από κονίαμα πάχους 0,03 μ., που καθιστά ευκρινή τη νεότερη προσθήκη. Ακόμη συντηρήθηκαν τα επιχρίσματα, τα ψηφιδωτά, τα λιθόστρωτα, οι πήλινοι αγωγοί, ενώ σε ορισμένα σπίτια τοποθετήθηκαν και αντίγραφα του εξοπλισμού τους, π.χ. πήλινοι λουτήρες. Για τα κονιάματα που χρησιμοποιήθηκαν έγιναν ιδιαίτερες έρευνες από την αναπληρώτρια καθηγήτρια του ΑΠΘ Ι. Παπαγιάννη, ώστε αυτά να είναι και ανθεκτικά και συγχρόνως να παρουσιάζουν απόχρωση παρόμοια με αυτήν των αρχαίων κονιαμάτων. Τέλος, ελήφθη πρόνοια για την ομαλή διαφυγή ή απορρόφηση των ομβρίων υδάτων, όπως και για τον πλήρη έλεγχο της βλάστησης, η οποία, ως γνωστόν, προκαλεί μεγάλες καταστροφές στις υπαίθριες αρχαιότητες.
 
Arxaia Olynthos 004f
 
 

Βυζαντινά χρόνια

Pyrgos Marianwn2
Πύργος των Μαριανών,Όλυνθος.
 
Στην ίδια περιοχή στον παλιό δρόμο για Πολύγυρο απο Όλυνθο ανάμεσα απο ατελείωτους ελαιώνες βρίσκονται τα ερείπια ένος κάποτε δυνατού και όμορφου πύργου.Ο πύργος των Μαριανών χτίστηκε γύρω στο 1363.Επόπτευε κάποτε την παλιά οδό για την βόρεια Χαλκιδική, το πέρασμα του ποταμού Ολύνθιου και γενικά όλη την πεδιάδα εώς τον κόλπο της Κασσάνδρας.
 
 
Αποτελούσε  το κέντρο στα κτήματα της Μονής Δοχειαρίου , χρησίμευε ως άμυνα και γενικά  ως κέντρο αναφοράς της γύρω περιοχής.Παλιά Βυζαντινά τσιφλίκια  χτισμένα πάνω στα  ερείπια  της αρχαίας πόλης της Ολύνθου.Μπορείς να διακρίνεις καθαρά αρχαίες κολόνες, κίονες και μάρμαρα που "δανείστηκαν'' οι κατασκευαστές του απο τα ερείπια που υπήρχαν σε αφθονία απο την αρχαία ιστορική πόλη της Όλυνθου. Κάποτε ήταν 15 μέτρα ύψος σήμερα φτάνει γύρω στα 12μ. Κάποτε είχε τρεις ορόφους σήμερα απο τον 3ο σώζεται το πάτωμα και μια γωνία απο κομμάτι του τοίχου.
 
Ενδιαφέρον παρουσιάζει η σπειροειδής εσώχτιστη πέτρινη σκάλα  κατεστραμένη στα περισσότερα σημεία και αυτή που οδηγεί στο πάνω όροφο.Απο την πίσω μεριά μπορείς να δεις τα κομμάτια που πέφτουν σιγά σιγά απροστάτευτος πιά απο την φθορά του χρόνου και τις καιρικές συνθήκες. Πάνω στο πύργο επίσης  στην πρόσοψη διακρίνονται ένας σταυρός ανάμεσα σε φύλλα πάνω σε μάρμαρο, σε συντομογραφία το IC XC N K Ιησους Χριστός Νικά με κεραμικά και στα πλάγια στην νότεια δομή του τοίχου το σταυρόγραμμα της Μονής Δοχειαρίου  σχηματισμένο πάλι με κεραμικά.
 

Σύγχρονη Όλυνθος

Σε όλη τη διάρκεια της τουρκοκρατίας το όνομα του χωριού ήταν Μυριόφυτο. Διοικητικά υπαγόταν στο ναχιγιέ της Καλαμαριάς. Η σύγχρονη Όλυνθος είναι μεγάλος οικισμός με 1.131 κατοίκους το 2001. Σε μικρή απόσταση από την επαρχιακή οδό Νέων Μουδανιών- Γερακινής βρίσκεται η Νέα Όλυνθος, που ιδρύθηκε από πρόσφυγες από την Ανατολική Θράκη και τη Μικρά Ασία. Σήμερα αποτελεί Δημοτικό διαμέρισμα του δήμου Πολυγύρου στο νομό Χαλκιδικής. Απέχει από τον Πολύγυρο 24 χιλιόμετρα. Είναι σε πεδινή περιοχή. Παράγεται βρώσιμη ελιά , αγουρέλαιο και φιστίκια. Εκτός από τη γεωργία, κύρια ασχολία είναι και η κτηνοτροφία. Στον οικισμό λειτουργεί νηπιαγωγείο, Δημοτικό Σχολείο, αγροτικό ιατρείο, ενώ δραστηριοποιείται πολιτιστικός σύλλογος, ο οποίος διοργανώνει εκδηλώσεις, όπως τη Γιορτή Ελιάς, η οποία διαρκεί τρεις ημέρες. Σημαντικές εορτές είναι του Αγίου Αθανασίου (2 Μαΐου)., του Αγίου Γεωργίου (23 Απριλίου) και των Αγίων Αναργύρων (1 Ιουλίου), οπότε και γίνονται πανηγύρια και τον Ιούλιο κουρμπάνια. Πολύ κοντά στο χωριό, το 1928, ο Αμερικανός καθηγητής Ντ. Ρόμπινσον έφερε στην επιφάνεια έπειτα από ανασκαφές την αρχαία πόλη της Ολύνθου.
 
Arxaia Olynthos 005α
 
 

Φωτογραφίες από τις ανασκαφές στην Αρχαία Όλυνθο το 1931

 

 
 
 
 
Κάντε Like στη σελίδα μας στο Facebook ''Θεσσαλονίκη-Ιστορικό Αρχείο''
για να ενημερώνεστε καθημερινά για ιστορικά θέματα της Θεσσαλονίκης και της Μακεδονίας
 

 

Read 684 times
Bookmark and Share

Translate this article:

Giatroi Xwris Synora Banner 01

Giatroi Xwris Synora Banner 02

Thessaloniki Poli twn Balkaniwn banner

Republic Radio 100.3 02

Bibliopwleio