Anazitisi Nosokomeia Thessalonikis Epikoinwnia Thessgiatro
Eggrafi Melwn  Oroi Xrisis Thessgiatro  Oroi Xrisis

Η Θεσσαλονίκη της ρωμαϊκής εποχής σε ψηφιακή απεικόνιση (βίντεο)

 Psifiaki Thessaloniki 00

 

Γνωρίζατε ότι η Καμάρα (Αψίδα του Γαλερίου) είχε οκτώ συνολικά πεσσούς, ότι η Ροτόντα ήταν ναός αφιερωμένος στην αρχαία θρησκεία, και ότι τον 4ο-6ο αιώνα μ.Χ. λειτουργούσε Ιππόδρομος που ξεκινούσε από το ύψος της Εγνατίας και έφθανε έως τη θάλασσα; Τα παραπάνω κτίσματα, και πλήθος άλλων όπως το Ανάκτορο, το Οκτάγωνο, η Βασιλική και η Αψιδωτή Αίθουσα αποτελούσαν μέρος του μεγαλειώδους Γαλεριανού Συγκροτήματος, του «παλατιού» του τετράρχη Γαλερίου (260-311 μΧ), ο οποίος είχε ως «έδρα» του τη Θεσσαλονίκη, μεταμορφώνοντάς την σε μια από τις σημαντικότερες αυτοκρατορικές πόλεις της ύστερης ρωμαϊκής εποχής.
 

Γαλεριανό συγκρότημα: Πομπική οδός και κύρια λεωφόρος

Με τη βοήθεια της τεχνολογίας, και μετά από μακρόχρονη επιστημονική μελέτη, η ΙΣΤ' Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων πραγματοποίησε μια ψηφιακή απεικόνιση του μνημείου, η οποία παρουσιάζεται από σήμερα, 1η Νοεμβρίου, στην αίθουσα πολυμέσων της Εφορείας Αρχαιοτήτων, που βρίσκεται στη διασταύρωση των οδών Δημ. Γούναρη και Αλ. Σβώλου. Παράλληλα, κυκλοφορεί και ένας οδηγός τσέπης, ο οποίος παρουσιάζει τη συνοικία του ανακτόρου, και δίνει τη δυνατότητα στον αναγνώστη  να κατανοήσει τη μορφή των κτηρίων στην εποχή της λειτουργίας τους (4ο-7ο αιώνα μΧ), καθώς και να αποκτήσει μια πληρέστερη εικόνα της Νοτιοανατολικής περιοχής της αρχαίας Θεσσαλονίκης.
 
Psifiaki Thessaloniki 06
 
Psifiaki Thessaloniki 05
 
Psifiaki Thessaloniki 05a
 
Psifiaki Thessaloniki 07
 

Εικονική περιήγηση στο Γαλεριανό Συγκρότημα

Το Γαλεριανό Συγκρότημα είναι αποτέλεσμα του φιλόδοξου οικοδομικού προγράμματος του Γαλερίου, και συνδέεται με την τελευταία περίοδο ακμής της αρχαίας πόλης της Θεσσαλονίκης, όταν ο τετράρχης την όρισε ως έδρα του, αναγνωρίζοντας τη δυναμική της και ενισχύοντας τον ρόλο της ως σταυροδρόμι πολιτισμών και κέντρο ανάπτυξης όλης της περιοχής.
 
galeriano sygkrotima 01
 
galeriano sygkrotima 02
 
galeriano sygkrotima 03
 
galeriano sygkrotima 05
 
galeriano sygkrotima 06
 
Η ανέγερση των ανακτόρων στη Θεσσαλονίκη ξεκίνησε στο τέλος του 3ου μΧ αιώνα, μετά τη νίκη του Γαλερίου επί του βασιλιά των Περσών Ναρσή στην Αρμενία το 298 μΧ. Το Γαλεριανό Συγκρότημα κτίσθηκε στις παρυφές της πόλης, δίπλα στο ανατολικό τείχος. Προς το Νότο εκτεινόταν σχεδόν μέχρι τη θάλασσα (οδός Μητροπόλεως), ενώ το δυτικό του όριο θεωρείται πως ήταν στην οδό Απελλού.
 
galeriano sygkrotima 010
 
galeriano sygkrotima 07
 
galeriano sygkrotima 09f
 
galeriano sygkrotima 09g
 
galeriano sygkrotima 09t
 
galeriano sygkrotima 09i
 
Το ανάκτορο αποτελούνταν από δύο οικοδομικά σύνολα, συνδετικός κρίκος των οποίων είναι η Αψίδα του Γαλερίου. Στο βόρειο τμήμα του βρίσκεται η Ροτόντα, ενώ νότιά της βρίσκεται η Αψιδωτή Αίθουσα (οικοδομικά κατάλοιπα επί του πεζόδρομου Δ.Γούναρη, τμήμα μεταξύ των οδών Αλ.Σβώλου και Ι.Μιχαήλ) και τα οικοδομήματα του αρχαιολογικού χώρου της πλατείας Ναυαρίνου (Βασιλική, κεντρική κτηριακή ενότητα, διώροφο κτήριο, λουτρά, Οκτάγωνο).
 

Η Ροτόντα

Η Ροτόντα ήταν κατά την τετραρχική περίοδο ναός αφιερωμένος στην αρχαία θρησκεία, ενώ κατά την παλαιοχριστιανική εποχή (4ος έως αρχές του 6ου αι. μΧ) μετατράπηκε σε χριστιανικό ναό, ο οποίος ήταν αφιερωμένος στους Ασώματους ή Αρχάγγελους.
 
rotonda01
 
rotonda02
 
rotonda03α
 
rotonda03β
 

Η Αψίδα του Γαλερίου

Νότια της Ροτόντας υπήρχε θριαμβική Αψίδα (η γνωστή σήμερα Καμάρα), η οποία κτίσθηκε μεταξύ του 298 και του 305 μΧ, σε ανάμνηση της εκστρατείας και της νίκης του Γαλερίου κατά των Περσών.
 
apsida galeriou2
 
apsida galeriou3
 
apsida galeriou 2
 
apsida galeriou
 
Το οικοδόμημα στην τελική του μορφή αποτελούνταν από οκτώ πεσσούς, διατεταγμένους ανά τέσσερις σε δύο παράλληλες σειρές. Σήμερα σώζονται μόνο τρεις πεσσοί, οι οποίοι φέρουν ανάγλυφες παραστάσεις που απεικονίζουν τις νικηφόρες εκστρατείες των Ρωμαίων κατά των Περσών το 297, καθώς και συμβολικές εικόνες που προπαγανδίζουν τη στρατιωτική δύναμη του Γαλερίου και την ισχύ της τετραρχίας.
 

Η Αψιδωτή Αίθουσα

Πρόκεται για πιθανόν το τελευταίο προς βορρά κτήριο του ανακτόρου. Ήταν κτισμένη σε έναν νοητό άξονα με κατεύθυνση βορρά-νότου, ενώ τα ερείπια του κτηρίου είναι ορατά στο ανατολικό τμήμα του αρχαιολογικού χώρου της πλατείας Ναυαρίνου.
 
Apsidwti aithousa 8
 
Apsidwti aithousa
 
Apsidwti aithousa 1
 
Το οικοδόµηµα ήταν στραµµένο προς νότο και εξωτερικά είχε αρχικά τη µορφή Βασιλικής, ορθογωνικής δηλαδή αίθουσας µε αψίδα στη βόρεια πλευρά. Εσωτερικά χωριζόταν σε δύο χώρους που επικοινωνούσαν µεταξύ τους: έναν ορθογώνιο προθάλαµο και µία µεγάλη αίθουσα, η οποία στη νότια πλευρά είχε δύο κόγχες, ενώ προς βορρά κατέληγε στην υπερυψωµένη αψίδα.
 
Οι δύο χώροι είχαν πλούσιο διάκοσµο ο οποίος σήµερα σώζεται αποσπασµατικά. Οι τοίχοι ήταν επενδεδυµένοι µε λευκά και έγχρωµα µάρµαρα, ενώ τα δάπεδα τους έφεραν µαρµάρινη επίστρωση κατασκευασµένη µε την τεχνική opus sectile (συναρµογή µαρµάρινων πλακιδίων διαφορετικού χρώµατος για την υλοποίηση γεωµετρικών συνθέσεων). Σε µεταγενέστερη οικοδοµική φάση, πιθανόν τον 6ο αιώνα, ανακατασκευάσθηκε ο χώρος (Α) νότια του προθαλάµου. Το συνολικό µήκος του χώρου δεν είναι γνωστό, καθώς µεγάλο τµήµα του είναι θαµµένο κάτω από το οδόστρωµα της οδού Αλ.Σβώλου.
 
Apsidwti aithousa 3
 
Apsidwti aithousa 4
 
Apsidwti aithousa 5
 
Apsidwti aithousa 6
 
Η νέα αίθουσα, η οποία πιθανόν οδηγούσε σε µία περίστυλη αυλή, είχε ψηφιδωτό δάπεδο και ο εσωτερικός της διάκοσµος ήταν πολυτελής. Ο βόρειος τοίχος της, µέχρι το ύψος του θυρώµατος ήταν τοιχογραφηµένος. Θραύσµατα της τοιχογραφίας, που βρέθηκαν στην ανασκαφή του µνηµείου, έφεραν παραστάσεις µε λεπτούς κυµατοειδείς βλαστούς µε ανθύλλια χρώµατος ερυθρού. Από την τοιχογραφία και πάνω, ο τοίχος καλυπτόταν µε ψηφιδωτό που έφερε επιγραφή στη λατινική γλώσσα, η οποία σώζεται αποσπασµατικά.
 
Ανατολικά του χώρου (Α), στη θέση που βρίσκεται σήµερα η οικοδοµή της οδού Αλ.Σβώλου 35, βρέθηκαν το 1939 τα οικοδοµικά κατάλοιπα µίας αίθουσας διαστάσεων 10,4×10µ., µε µαρµάρινο διάκοσµο. Σύµφωνα µε τον Ε. Dyggve η αίθουσα αυτή, η θέση της οποίας επιβεβαιώνεται και από το σχέδιο της ανασκαφής που διασώζεται στο Αρχείο της Εφορείας, αποτελούσε τµήµα του αυτοκρατορικού θεωρείου του ιππόδροµου (κάθισµα).
 
Η «Αψιδωτή αίθουσα», σύµφωνα µε νεότερες απόψεις, ήταν τρικλίνιο χρησιµοποιούνταν δηλαδή για τη διοργάνωση συµποσίων και άλλων τελετών που συνδέονταν µε την παρουσία του αυτοκράτορα και της ακολουθίας του στον ιππόδροµο. Σύμφωνα με νεώτερες απόψεις, η Αψιδωτή Αίθουσα ήταν τρικλίνιο, χρησιμοποιούνταν δηλαδή για τη διοργάνωση συμποσίων και άλλων τελετών που συνδέονταν με την παρουσία του αυτοκράτορα και της ακολουθίας του στον ιππόδρομο.
 

Η Βασιλική

vasiliki1
 
vasiliki 2
 
vasiliki
 
Η Βασιλική ήταν ένα μεγαλοπρεπές κτήριο, το οποίο λειτουργούσε ως αίθουσα υποδοχής και ακροάσεων. Από το συνολικό οικοδόμημα είναι σήμερα ορατή μόνο η δυτική τοιχοποιία και το μεγαλύτερο τμήμα της αψίδας, ενώ το υπόλοιπο κτίσμα είναι θαμμένο κάτω από τον πεζόδρομο της πλατείας Ναυαρίνου και της οδού Γούναρη.
 

Το Οκτάγωνο

Psifiaki Thessaloniki 04
 
Apsidwti aithousa 6
 
oktagono
 
oktagono 2
 
galeriano sygkrotima 08a
 
Το Οκτάγωνο αποτελεί, σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, ένα από τα κυριότερα οικοδομήματα του συγκροτήματος. Σύμφωνα με την επικρατέστερη ιστορική έρευνα, προοριζόταν για αίθουσα ακροάσεων ή αίθουσα θρόνου των ανακτόρων, ενώ αργότερα λειτούργησε και ως χριστιανικός ναός. Η καταστροφή του Οκταγώνου τοποθετείται τον 7ο αιώνα μΧ, εποχή που η Θεσσαλονίκη συγκλονίζεται από ισχυρούς σεισμούς, που κατέστρεψαν τα περισσότερα κτήριά της. Μετά την καταστροφή του κτίσματος, ο προθάλαμός του μετατράπηκε σε δεξαμενή, η οποία λειτούργησε μέχρι τον 14ο αιώνα.
 

Ο Ιππόδρομος

ippodromos1
 
Ippodromos 1
 
ippodromos 2
 
Ippodromos 3
 
Ippodromos 2
 
Κατά τους χρόνους της Τετραρχίας, ο Ιππόδρομος ήταν ένα από τα πιο σημαντικά δημόσια οικοδομήματα, καθώς, εκτός από τους αγώνες που διεξάγονταν σε αυτόν, αποτελούσε έναν κατ' εξοχή πολιτικό χώρο, όπου ο λαός επικοινωνούσε με τον αυτοκράτορα και εξέφραζε τη βούλησή του. Ο Ιππόδρομος κατασκευάστηκε στις αρχές του 4ου αι. μΧ, ενώ, σύμφωνα με τις γραπτές πηγές, συνέχισε να λειτουργεί τουλάχιστον μέχρι τον 6ο αιώνα. Τα ερείπια του Ιπποδρόμου σώζονται αποσπασματικά, ανατολικά της εκκλησίας της Νέας Παναγίας (πλατεία Φαναριωτών), καθώς και στον ακάλυπτο χώρο των οικοδομικών τετραγώνων της πλατείας Ιπποδρομίου και των οδών Γούναρη, Φιλικής Εταιρείας και Αγαπηνού.
 
ippodromos6
 
Ippodromos 8
 
Η μελέτη για την τρισδιάσταση ψηφιακή απεικόνιση του Γαλεριανού Συγκροτήματος εκπονήθηκε από την ομάδα των αρχιτεκτόνων της ΙΣΤ Εφορείας Αρχαιοτήτων Φ.Αθανασίου, Β.Μάλαμα, Μ.Μίζα και Μ.Σαραντίδου, στο πλαίσιο των εργασιών αποκατάστασης του μνημείου. Οι εικόνες της ψηφιακής αναπαράστασης και το αντίστοιχο βίντεο υλοποιήθηκαν από τον αρχιτέκτονα Φώτη Τσακμάκη, ενώ όλο το έργο πραγματοποιήθηκε με χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ.
 

Ρωμαϊκή Αγορά

rwmaiki agora 3
 
rwmaiki agora 4
 
rwmaiki agora 5
 
rwmaiki agora 6
 
Το συγκρότημα της αγοράς βρισκόταν στην καρδιά της ρωμαϊκής Θεσσαλονίκης, καταλάμβανε επιφάνεια είκοσι περίπου στρεμμάτων και αποτελούσε για τρεις εκατονταετίες – από τα τέλη του 1ου αιώνα μ.Χ. έως τα τέλη του 4ου-αρχές του 5ου αιώνα μ.Χ. – το διοικητικό κέντρο της πόλης. Οι εγκαταστάσεις της αγοράς ήταν οργανωμένες γύρω από μία μεγάλη ορθογώνια πλακόστρωτη πλατεία μήκους 146 μ. και πλάτους 97 μ. Στις τρεις πλευρές της πλατείας, την ανατολική, τη νότια και τη δυτική, υπήρχαν διπλές σειρές κιόνων κορινθιακού ρυθμού που σχημάτιζαν στοές· πίσω από τις στοές αναπτύσσονταν διαφόρων ειδών χώροι που εξυπηρετούσαν ποικίλες ανάγκες των πολιτών της Θεσσαλονίκης. Η βόρεια πλευρά της πλατείας – μολονότι δεν σώζεται σήμερα – φαίνεται ότι είχε παραμείνει ελεύθερη από κατασκευές, επομένως η αγορά είχε το σχήμα ενός Πι, ανοικτού προς τον βορρά.
 
rwmaiki agora 7
 
Η Αρχαία Αγορά της Θεσσαλονίκης ήταν ένα μεγαλόπρεπο και επιβλητικό συγκρότημα που έσφυζε από ζωή, συγκέντρωνε όλες τις δημόσιες υπηρεσίες της ρωμαϊκής πόλης και ταυτόχρονα κάλυπτε πτυχές της κοινωνικής δραστηριότητας των κατοίκων. Σήμερα, ο σημαντικός αυτός τόπος δεν σώζεται στην αρχική του έκταση, μεγάλο όμως κομμάτι του με πλούσια οικοδομικά κατάλοιπα διατηρείται στον άξονα της πλατείας Αριστοτέλους, στο τετράγωνο που περιβάλλεται από τις οδούς Ολύμπου, Φιλίππου, Μακεδονικής Αμύνης και Αγνώστου Στρατιώτου. Η περιοχή αυτή έχει διερευνηθεί και αναδειχθεί, αποτελώντας πλέον έναν επισκέψιμο αρχαιολογικό χώρο. Αξίζει να σημειωθεί ότι δύο τμήματα της αγοράς έχουν σήμερα ειδικές χρήσεις: το βουλευτήριο-ωδείο της ανατολικής πτέρυγας αναστηλώθηκε και επαναλειτουργεί, φιλοξενώντας σύγχρονες πολιτιστικές εκδηλώσεις, ενώ κάτω από την επιφάνεια του εδάφους, ως συνέχεια της λεγόμενης Κρυπτής Στοάς (πρόκειται για την υπόγεια στοά της νότιας πτέρυγας), είναι διαμορφωμένο ένα αθέατο, αλλά ενδιαφέρον μουσείο, αφιερωμένο στη μακραίωνη ιστορία και στα αρχαιολογικά ευρήματα του χώρου.
 
 
 
Κάντε Like στη σελίδα μας στο Facebook ''Θεσσαλονίκη-Ιστορικό Αρχείο''
για να ενημερώνεστε καθημερινά για ιστορικά θέματα της Θεσσαλονίκης και της Μακεδονίας
 

 

Read 377 times
Bookmark and Share

Translate this article:

Giatroi Xwris Synora Banner 01

Giatroi Xwris Synora Banner 02

Thessaloniki Poli twn Balkaniwn banner

Republic Radio 100.3 02

Bibliopwleio