Anazitisi Nosokomeia Thessalonikis Epikoinwnia Thessgiatro
Eggrafi Melwn  Oroi Xrisis Thessgiatro  Oroi Xrisis

Η άλωση της Θεσσαλονίκης από τους Νορμανδούς, 24 Αυγούστου 1185

 Alwsi Thessalonikis Normandous 01

 

H Θεσσαλονίκη, μετά την καταστροφή από τους Σαρακηνούς, επέζησε. Ανασυντάχθηκε και ανασυγκροτήθηκε γρήγορα και έτσι μπόρεσε να αντιμετωπίσει και πάλι νέες επιδρομές των Βουλγάρων, οι οποίοι αντιμετωπίστηκαν με σκληρό τρόπο από τον Βασίλειο Βουλγαροκτόνο.
               
Μετά το τέλος της μακεδονικής δυναστείας αρχίζει η παρακμή του Βυζαντίου. Ο Μανουήλ Κομνηνός πεθαίνει και στό θρόνο ανεβάινει ο ανήλικος γιος του Αλέξιος B' Κομνηνός. Στην Πόλη ξεσπούν βιαιοπραγίες κατά των Λατίνων. Την κατάσταση εκμεταλλεύεται ο θείος του, ο Ανδρόνικος Κομνηνός, ο οποίος σφετερίζεται την εξουσία. Αφού ανακηρύσσεται συμβασιλέας, εξολόθρεύει όλους τους πιθανούς αντιπάλους του. Πρώτα δηλητηριάζει  την κόρη του Μανουήλ, τη Μαρία, και τον σύζυγό της, τον Ρενιέ τον Μομφερρατικό κι έπειτα βάζει να πνίξουν με τη χορδή ενός τόξου τον μικρό Αλέξιο. Για τους Νορμανδούς όμως που προερχόμενοι από την Σκανδιναβία, εγκαταστάθηκαν σε διάφορα μέρη της Ευρώπης και ιδιαίτερα της Ιταλίας, και για τον βασιλιά τους Γουλιέλμο, τα γεγονότα αυτά αποτελούν ευκαιρία για νέες επιθέσεις και κατακτήσεις...
             
Η Θεσσαλονίκη, αντίθετα με την πορεία της αυτοκρατορίας, είναι μια πόλη σε ανάπτυξη και ακμή. Θα αναδειχτεί σε εμπορικό και οικονομικό κέντρο με το λιμάνι και την αγορά της να προσελκύουν ανθρώπους και εμπορεύματα από όλες τις γύρω περιοχές. Θα αποτελέσει συγκοινωνιακό κόμβο με την Εγνατία Οδό, στη μέση της απόστασης, που χωρίζει την παλιά από την νέα Ρώμη. 
           
Alwsi Thessalonikis Normandous 09
 
Τον Ιούνιο του 1185 οι Νορμανδοί της Σικελίας υπό τους κόμητες Ριχάρδο και Βαλδουΐνο, ξεκινούν για μια μεγάλη εκστρατεία εναντίον του Βυζαντίου. Στις 24 Ιουνίου καταλαμβάνεται το Δυρράχιο. Ο στρατός αποβιβάζεται και διασχίζοντας την Εγνατία Οδό, χωρίς να συναντήσει αντίσταση, κινείται προς τη Μακεδονία και στις 6 Αυγούστου φτάνει έξω από τα τείχη της Θεσσαλονίκης. Ο στόλος, με τον Τανκρέδο, καταλαμβάνει τα Επτάνησα, περίπλεει την Πελοπόννησο και στις 15 Αυγούστου μπαίνει στον Θερμαϊκό.  Η δεύτερη πόλη της αυτοκρατορίας είναι πια αποκλεισμένη από ξηρά και θαλάσσα. Οι κάτοικοι της πόλης αντιστέκονται, αλλά η ανικανότητα του διοικητή Δαυίδ Κομνηνού σε συνδυασμό με την αργοπορία των ενισχύσεων από την Πόλη, οδηγούν στην κατάρρευση της άμυνας. Οι Βυζαντινές ενισχύσεις αποτυγχάνουν να συντονιστούν και μόνο δύο μικρές στρατιωτικές μονάδες υπό τον Θεόδωρο Χούμνο και τον Ιωάννη Μαυροζούμη κατορθώνουν να μπουν στην πόλη. Η πολιορκία και η σφαγή περιγράφονται διεξοδικά στο χρονικό του μητροπολίτη της πόλης, Ευσταθίου.
           
Alwsi Thessalonikis Normandous 02
 
Η πολιορκία ξεκινά στις 15 Αυγούστου 1185. Η στρατιωτική φρουρά της πόλης είναι μικρή, ενώ πέρα άπό τις μικρές ενισχύσεις που φτάνουν, υπάρχει και ένα τμήμα μισθοφόρων από Σέρβους, Αλανούς και Γερμανούς. Ενισχύεται  όμως από τους πολίτες που αγωνίζονται  με γενναιότητα πάνω στα τείχη, για να αντιμετωπίσουν τις επιθέσεις των Νορμανδών. Οι Θεσσαλονικείς, παρά την κακή αμυντική οργάνωση, την έλλειψη εφοδίων και την ανικανότητα του διοικητή τους, κρατούν τις επιθέσεις των πολιορκητών για 9 μέρες.
           
Alwsi Thessalonikis Normandous 04
 
Στις 24 Αυγούστου του 1185 όμως οι Νορμανδοί γκρεμίζουν με τις πετροβόλες πολιορκητικές μηχανές τους ένα τμήμα του ανατολικού τείχους και  δημιουργούν ρήγμα από όπου τελικά μπαίνουν στην πόλη και την κυριεύουν.
         
Alwsi Thessalonikis Normandous 010
 
Τα τείχη της Θεσσαλονίκης δεν άντεξαν...
         
Ακολούθούν  εφιαλτικές σκηνές. Οι εισβολείς επιδίδονται σε σφαγές, βιασμούς, κακοποιήσεις και λεηλασίες με πρωτοφανή αγριότητα, χωρίς να σέβονται τίποτε. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες, τα θύματα που είχαν οι Θεσσαλονικείς κατά την πολιορκία και κατά τη σφαγή της άλωσης, υπολογίζονται σε 7.000 περίπου.
         
Μετά την άλωση της, η Θεσσαλονίκη γνώρισε  μια μικρή περίοδο σκληρής κατοχής. Οι κατακτητές Νορμανδοί άρπαζαν τα πάντα και η συμπεριφορά τους απέναντι στους ανυπεράσπιστους πολίτες ήταν  προκλητική και βάρβαρη. Σ’ αυτές τις συμφορές έρχεται γρήγορα να προστεθεί και η έλλειψη τροφίμων και η πείνα. Οι Νορμανδοί,  χάνοντας την πειθαρχία τους, κάνουν λαφυραγωγίες σε όλη τη Βόρεια Ελλάδα.
             
Η καταστροφή συγκλονίζει τους Βυζαντινούς και οδήγεί μαζί με τη συσσώρευση και άλλων αρνητικών γεγονότων, στην εκθρόνιση του Ανδρόνικου Κομνηνού. Η  κατάκτηση όμως της Θεσσαλονίκης και η σφαγή βαθαίνει το χάσμα ανάμεσα στους Βυζατινούς  και στους Δυτικούς.
           
Alwsi Thessalonikis Normandous 03
 
Τελικά η Θεσσαλονίκη απαλλάχτηκε από την παρουσία των Νορμανδών το Νοέμβριο του 1185, όταν τους νίκησε ο Βυζαντινός στρατηγός Αλέξιος Βρανάς σε δύο μάχες κοντά στις Σέρρες. Τότε αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις ελληνικές χώρες. Ένα μέρος μάλιστα της νορμανδικής φρουράς της Θεσσαλονίκης, που δεν πρόλαβε να φύγει, εξοντώθηκε από τμήματα της εμπροσθοφυλακής του βυζαντινού στρατού.
           
Βασικός ιστορικός της άλωσης ήταν ο Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Ευστάθιος, από το έργο του οποίου «Ιστορία της αλώσεως της Θεσσαλονίκης υπό των Νορμανδών», αντλούνται οι περισσότερες πληροφορίες.
           
Γράφει ο μητροπολίτης:
 
«  Τι να πω για κείνους που ρίχτηκαν μόνοι τους από τις στέγες των σπιτιών να βρουν το θάνατο, όταν η μεγάλη συμφορά έζωσε και τους ίδιους; Αυτοί, μην μπορώντας να πετάξουν στον άερα, πράγμα βέβαια που θα το επιθυμούσαν, υπέφεραν τις συνέπειες της βαρύτητας και συντρίβονταν πέφτοντας από μεγάλο ύψος στο θάνατο. Και τι [να πω] για τους άντρες και τις γυναίκες που έπεφταν σε πηγάδια σα να ήταν το νερό του Κωκυτού ή της Αχερουσίας, εκείνοι από φόβο μήπως πέσουν σε άλλο, χειρότερο θάνατο, κι εκείνες εξαιτίας της σεμνότητάς τους; Δεν είχε τίποτε παράξενο αυτή η πτώση και η κατάπτωση αυτών των ανθρώπων, οι οποίοι όχι μόνο εύχονταν να ανοίξουν οι πέτρες για να τους δεχτούν, και τα βουνά να κυλήσουν για να τους κρύψουν, ακόμη κι ο ουρανός να τους καταπλακώσει, αλλά και στο χάος και τα τάρταρα φαντάζονταν ότι μπορούσαν να καταβυθιστούν και να τελειώσουν τη ζωή τους. Γιατί, γι’ αυτούς που επιθυμούσαν την καταστροφή τους, ακόμη και τα ιστορικά βάραθρα και οι γκρεμοί ήταν μικρά. Αλίμονο, οι πέτρες που έριχναν εναντίον τους οι βάρβαροι δεν τους άφηναν να σηκώσουν το κεφάλι, αλλά τους κατασκέπαζαν και τους κατάχωναν τους δυστυχισμένους (...) Κι αν ο γονιός σωζόταν, τα παιδιά πέθαιναν καθώς ποδοπατιούνταν και σπρώχνονταν με βία, προσθέτοντας έτσι στον αριθμό των πτωμάτων των αντρών. Έτσι και το πυκνόμαλλο θρεφτάρι, όταν του επιτίθενται λύκοι, αφήνει τα νεογνά του και φεύγει, και ο λύκος δεν γνωρίζει οίκτο για κανέναν...»
 
aleksios vranas
 
Αλέξιος Βρανάς, ο στρατηγός που νίκησε τους Νορμανδούς στην Μακεδονία το 1185
 
Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία τον 12ο αιώνα μ.Χ., ήταν μόνο η σκιά του παλιού της μεγαλείου, όταν διάφοροι βαρβαρικοί στρατοί εισέβαλαν στα εδάφη της και οι Αυτοκράτορες άλλαζαν συνεχώς από τα πολλά κινήματα που γίνονταν.
 
Ένας από τους καλύτερους στρατηγούς που διέθετε τότε η αυτοκρατορία της Ρωμανίας (όπως την αποκαλούσαν οι κάτοικοί της), ήταν ο Αλέξιος Βρανάς, γιος του Μιχαήλ Βρανά και της Μαρίας Κομνηνής. Γεννήθηκε το 1132 ή το 1138 σε μια οικογένεια ευγενών και στρατιωτικών.
 
Η αυτοκρατορία τότε δέχονταν το ένα χτύπημα πίσω απ' το άλλο από διάφορους βάρβαρους και κινήματα που την αναστάτωναν. Ο βασιλιάς των Νορμανδών Γουλιέλμος ο Β' ο αγαθός, έστειλε στρατό στις 11 Ιουνίου 1185, αποτελούμενο από 20.000 ρωμαλέους Νορμανδούς.
 
Στις 24 Ιουνίου 1185 οι Νορμανδοί υπό την ηγεσία του Βαλδουίνου Ντ' Ωτεβίλλ αποβιβάστηκαν στο Δυρράχιο (αρχαία Επίδαμνος), στην γη της Ηπείρου. Διέσχισαν όλη την Βόρεια Ελλάδα αρπάζοντας, ληστεύοντας, σκοτώνοντας και λεηλατώντας ό,τι έβρισκαν, διώχνοντας τους κατοίκους της από τις εστίες τους. Πέντε σώματα του βυζαντινού στρατού προσπάθησαν να τους σταματήσουν, αλλά δεν κατάφεραν τίποτα. Αυτοκράτορας του Βυζαντίου ήταν τότε ο Ανδρόνικος.
 
Ο Αυτοκράτωρ έστειλε τον Αλέξιο Βρανά για να αντιμετωπίσει τους Νορμανδούς, που ήταν ίσως οι καλύτεροι και γενναιότεροι στρατιώτες της εποχής τους. Με το πλήθος του στρατού τους, οι Νορμανδοί, έφτασαν στις 7 Αυγούστου 1185 έξω από τα τείχη της αρχόντισσας της Μακεδονίας, της Θεσσαλονίκης.
 
Alwsi Thessalonikis Normandous 05
 
Στις 24 Αυγούστου 1185 οι Νορμανδοί κατέλαβαν την Θεσσαλονίκη, σπέρνοντας την καταστροφή και τον θάνατο, ρημάζοντας τις συνοικίες της πόλης και σκοτώνοντας πάνω από 7.000 κατοίκους της, παίρνοντας ταυτόχρονα χιλιάδες για αιχμαλώτους. Το μίσος κατά των Νορμανδών μετά την καταστροφή της Θεσσαλονίκης κυρίευσε τον Αλέξιο Βρανά και τον στρατό του.
 
Οι Νορμανδοί αισθάνονταν παντοδύναμοι και αλώνιζαν στην Μακεδονία, γι' αυτό και χώρισαν τον στρατό τους σε δυο τμήματα. Το ένα τμήμα πήγε προς την περιοχή των Σερρών για να την λεηλατήσει και το άλλο τμήμα στράφηκε προς την Θράκη με κατεύθυνση την Κωνσταντινούπολη.
 
Στην Μοσυνούπολη, επτά χιλιόμετρα από την Κομοτηνή, τους περίμενε ο Αλέξιος Βρανάς με τους πάνοπλους στρατιώτες του με τους αλυσιδωτούς θώρακες. Η μάχη ήταν σφοδρή και οι Νορμανδοί έχασαν κατά κράτος από τον στρατό του Αλεξίου.
 
Alwsi Thessalonikis Normandous 06
 
Το άλλο σώμα των Νορμανδών με αρχηγό τον Βαλδουίνο Ντ' Ωτεβίλλ λεηλατούσε τις περιοχές των Σερρών, περιοχή όπου τον βρήκε ο Αλέξιος Βρανάς. Τα δυο στρατεύματα συναντήθηκαν κοντά στις όχθες του ποταμού Στρυμόνα στην περιοχή Δημητρίτζη στις 7 Νοεμβρίου 1185. Ο Βαλδουίνος προσπάθησε να διαπραγματευθεί με τον Αλέξιο Βρανά, στέλνοντας ταυτόχρονα αγγελιοφόρους στους υφισταμένους του να για να μαζέψουν τον στρατό τους και να έρθουν.
 
Κάλεσε επίσης όλους τους άτακτους Νορμανδούς στρατιώτες που λεηλατούσαν την περιοχή να επιστρέψουν γρήγορα. Ο Αλέξιος βλέποντας την αταξία που επικρατούσε στο αντίπαλο στρατόπεδο, τράβηξε το ξίφος του και φωνάζοντας στους στρατιώτες του, έπεσε σαν κεραυνός πάνω στους Νορμανδούς. Το ιππικό των βυζαντινών με προτεταμένα τα δόρατα τρυπούσε τα σώματα και τις πανοπλίες των Νορμανδών.
 
Alwsi Thessalonikis Normandous 07
 
Οι περίφημοι Νορμανδοί ιππότες αντεπιτέθηκαν με χειροπέλεκεις και κεφαλοθραύστες, αλλά η επίθεσή τους έσπασε πάνω σ' ένα τείχος από ιππείς. Χωρισμένοι σε μικρές ομάδες, οι Νορμανδοί σφαγιάστηκαν από τους βυζαντινούς, ενώ οι άτακτοι πεζοί τους που έτρεχαν για να σώσουν τα λάφυρά τους, έπεσαν στον ποταμό Στρυμόνα που βάφτηκε κόκκινος σε εκείνο το σημείο από το αίμα των εισβολέων.
 
Η μάχη εξελίχθηκε σε πανωλεθρία για τους Νορμανδούς που έχαναν σε όλο το μέτωπο της μάχης. Σε λίγο το λάβαρο του Βαλδουίνου, έπεσε κι αυτό στο έδαφος, βουτηγμένο στο αίμα του σημαιοφόρου που το κρατούσε. Λίγοι Νορμανδοί ιππότες κατάφεραν να σπάσουν τον κλοιό της μάχης και να ξεφύγουν.
 
Ο Αλέξιος και ο στρατός του ήταν ο μόνος κύριος του πεδίου της μάχης. Μετά την συντριπτική ήττα, οι Νορμανδοί μάζεψαν όσες δυνάμεις τους είχαν απομείνει και έφυγαν για την Σικελία. Ο Αλέξιος Βρανάς σκοτώθηκε σε μια μάχη εναντίον των στρατευμάτων του αυτοκράτορα Ισαακίου Άγγελου Β' το 1187 και τον αποκεφάλισαν στο πεδίο της μάχης. Αυτός ήταν ο στρατηγός Αλέξιος Βρανάς, ίσως ο πιο ικανός στρατιωτικός ηγέτης της εποχής του.
 Alwsi Thessalonikis Normandous 08
 
Το πλήρες κείμενο της συγγραφής του Μητροπολίτη Ευσταθίου Θεσσαλονίκης:
 
 
 
 
Κάντε Like στη σελίδα μας στο Facebook ''Θεσσαλονίκη-Ιστορικό Αρχείο''
για να ενημερώνεστε καθημερινά για ιστορικά θέματα της Θεσσαλονίκης και της Μακεδονίας
 

 

Read 1334 times
Bookmark and Share

Translate this article:

Giatroi Xwris Synora Banner 01

Giatroi Xwris Synora Banner 02

Thessaloniki Poli twn Balkaniwn banner

Republic Radio 100.3 02

Bibliopwleio