Anazitisi Nosokomeia Thessalonikis Epikoinwnia Thessgiatro
Eggrafi Melwn  Oroi Xrisis Thessgiatro  Oroi Xrisis

Το κτίριο της Παλιάς Φιλοσοφικής στη Θεσσαλονίκη

 

Ktirio Filosofikis

 

Στα τέλη του 19ου αιώνα και μετά την κατεδάφιση των ανατολικών τειχών, οι Τούρκοι αποφασίζουν να μετατρέψουν την πόλη της Θεσσαλονίκης σε ένα ισχυρό διοικητικό κέντρο. Και στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού της προχωρούν στην οικοδόμηση πολλών δημόσιων κτιρίων. Από τα 1876, ο Αβδούλ Χαμίτ Β’ διαδέχεται στο θρόνο τον αδελφό του Μουράτ Ε΄. Ο Αβδούλ Χαμίτ ήταν ένας σουλτάνος με φιλελεύθερες απόψεις και έκανε πολλές μεταρρυθμίσεις. Ένας από τους αρχιτέκτονες που κατέφθασε στην Κωνσταντινούπολη όταν μαθεύτηκε ότι ο σουλτάνος ζητούσε αρχιτέκτονες ήταν και ο Βιταλιάνο Ποζέλι. Ευχαριστημένος από τη δουλειά του, ο σουλτάνος, τον στέλνει στη Θεσσαλονίκη, το 1886 για να χτίσει την Σχολή Ιδιαδέ (προπαρασκευαστική Σχολή Δημόσιας Διοίκησης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας), με πρόσοψη στη λεωφόρο Χαμιδιέ, η οποία είχε διανοιχθεί μετά την κατεδάφιση του βόρειου τμήματος των Ανατολικών τειχών.
 
Ktirio Filosofikis2
 
Η λεωφόρος (πρώην Βασιλίσσης Σοφίας, σημερινή Εθνικής Αμύνης) είχε πάρει το όνομα του Σουλτάνου που κατείχε και τα κτίρια στη δυτική πλευρά της λεωφόρου (τα λεγόμενα σουλτανικά), στην πλειοψηφία τους δημόσια κτίρια, που κτίστηκαν την ίδια χρονική περίοδο (τα λεγόμενα “Βασιλικά”, όπως ονομάζονταν τα κτίρια της ανατολικής πλευράς κτίστηκαν μεταγενέστερα). Το όνομα Χαμιδιέ η λεωφόρος το κράτησε μέχρι την επικράτηση της επανάστασης των Νεότουρκων, οπότε και μετονομάστηκε σε Λεωφόρο της Ενώσεως.
 
xamidie
 
xamidie2
 Άποψη λεωφόρου Χαμιντιέ (σημερινή οδός Εθνικής Αμύνης)
 
Το 1880, ο Ποζέλι  εγκαθίσταται μόνιμα στη Θεσσαλονίκη και κτίζει πολλά δημόσια και ιδιωτικά κτίρια στην πόλη μεταξύ αυτών το Διοικητήριο, το Γενί Τζαμί, η Καθολική και η αρμένικη εκκλησία, το Γ ́ Σώμα Στρατού, η Βίλλα και ο Μύλος Αλλατίνι, το Ιταλικό Νοσοκομείο (σημερινό Λοιμωδών), η βίλλα Ίντα  και η Οθωμανική Τράπεζα στη Φράγκων (Κρατικό Ωδείο).
 
Ktirio Filosofikis3
 
Το παλαιό κτίριο της Φιλοσοφικής Σχολής την εποχή που κτιζόταν το 1888, ακόμη επί εποχής τουρκοκρατίας,
και προοριζόταν να λειτουργήσει ως σχολή διοίκησης στην Οθωμανική Αυτοκρατορία 
ΠΗΓΗ: ΦΩΤ. ΑΡΧΕΙΟ ΑΠ. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ
(γνωστό τότε ως Ιδαδιέ).
 
Η Σχολή Ιδαδιέ πρωτολειτούργησε το 1886 και τον επόμενο χρόνο προστέθηκε και νυχτερινό τμήμα. Μετακόμισε στο νεόκτιστο κτίριο της Λεωφόρου Χαμιδιέ το 1888. Το κτίριο τότε διέθετε 42 αίθουσες, πάνω από 200 μαθητές και περίπου 30 καθηγητές.
 
Ktirio Filosofikis6
 
Στην αρχική του μορφή το κτίριο ήταν τριώροφο ενώ γύρω του είχε κατασκευαστεί περιτείχισμα που όριζε το οικόπεδο της Σχολής. Στο πίσω μέρος υπήρχε ένα μικρό κτίσμα για βοηθητική χρήση. Το 1908 προστέθηκαν δεξιά και αριστερά δύο επιπλέον διώροφες πτέρυγες για να να καλυφθούν οι ελλείψεις σε χώρους λόγω του μεγάλου αριθμού των σπουδαστών. Την ίδια χρονιά στο κτίριο λειτούργησε και Πανεπιστημιακή Τουρκική Σχολή με σκοπό την εκπαίδευση ανωτέρων υπαλλήλων και κυρίως δικαστικών.
 
Ktirio Filosofikis5
 
Μετά την απελευθέρωση, το 1912 στο κτίριο, όπως και σε πολλά άλλα στρατωνίστηκαν βουλγαρικά στρατεύματα. Στις 17 Ιουνίου του 1913 η ελληνική στρατιωτική διοίκηση έστειλε τελεσίγραφο με το οποίο ζητούσε να παραδώσουν τα όπλα και να επιστρέψουν στη χώρα τους. Η άρνησή τους οδήγησε σε πολεμικές συρράξεις εντός της πόλης. Το κτίριο της Σχολής περικυκλώθηκε από στρατιώτες και κρητικούς χωροφύλακες, ενώ οι Έλληνες οχυρώθηκαν στα κτίρια της Μελενίκου και πίσω από τα μνήματα των εβραϊκών νεκροταφείων που εκτείνονταν στο πίσω μέρος της Σχολής.
 
Ktirio Filosofikis4
 
Μετά από μάχη οι Βούλγαροι παραδόθηκαν και το κτίριο πέρασε στην ελληνική διοίκηση και λίγο αργότερα ιδρύθηκε εκεί το Β’ Στρατιωτικό νοσοκομείο (το Πρώτο ήταν στη θέση του παλιού 424). Ο αριθμός των τραυματιών που κατέφθαναν εκεί στη διάρκεια του Α Παγκοσμίου πολέμου ήταν μεγάλος και το 1918 οι αρχές επέταξαν και το γειτονικό γήπεδο του Ηρακλή για το στήσιμο αντίσκηνων με τραυματίες. Η Σχολή, λοιπόν, χρησιμοποιήθηκε από το 1913 ως το 1927 ως στρατιωτικό νοσοκομείο και μετά παραχωρήθηκε στο νεοσύστατο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης, που μετεγκαταστάθηκε στο κτίριο από την πρώτη του έδρα, στη βίλλα Αλλατίνι.
 
Όταν το 1927 μεταφέρθηκε εκεί το Πανεπιστήμιο, το κτίριο επισκευάστηκε και φιλοξένησε αρχικά τη φιλοσοφική σχολή, μετά το Δασολογικό Τμήμα του Φυσικού και  την επόμενη χρονιά λειτούργησε Φυσικό, Μαθηματικό και Γεωπονικό και αργότερα Σχολή Νομικών και οικονομικών επιστημών. Με την πάροδο των χρόνων άρχισε να φιλοξενεί περισσότερες σχολές και φοιτητές οπότε κρίθηκε απαραίτητη η προσθήκη τρίτου ορόφου στις παράπλευρες διώροφες πτέρυγες, αλλά και μια πρόσθετη πίσω πτέρυγα που στέγασε το Αμφιθέατρο, ενώ τα υπόγεια διαμορφώθηκαν σε εργαστήρια χημείας. Το κτίριο πήρε την τελική του μορφή, που διατηρεί ως σήμερα, το 1932. Τις περισσότερες επεμβάσεις ανέλαβαν οι αρχιτέκτονες Α. Δραγούμης, Ι. Δημητριάδης και Α. Μεταξάς.
 
Ktirio Filosofikis9
 
Όταν αποφασίστηκε η μεταφορά του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης χρειάστηκαν περισσότερες επεμβάσεις (τις ανέλαβαν οι αρχιτέκτονες Α. Δραγούμης, Ι. Δημητριάδης και Α. Μεταξά). Το 1932 ολοκληρώθηκε η προσθήκη ενός επιπλέον ορόφου σε κάθε μια από τις πλαϊνές πτέρυγες. Ακόμη δημιουργήθηκε ένα κεντρικό αίθριο, ένα αμφιθέατρο, αίθουσα τελετών, αίθουσες διδασκαλίας και βιβλιοθήκες.
 
Τον Οκτώβριο του 1944, ο Γάλλος αρχιτέκτονας Hebrard εκπόνησε σχέδια αναμόρφωσης του πανεπιστημίου, που ωστόσο δεν πραγματοποιήθηκαν λόγω της δεινής οικονομικής κατάστασης της χώρας. Το 1949 κατατέθηκε νέο πολεοδομικό σχέδιο. Επιδίωξη ήταν να λυθεί το πρόβλημα χωρητικότητας του κτιρίου. Οι εργασίες που ξεκίνησαν τότε ολοκληρώθηκαν σταδιακά στα τέλη του 1970. 
 
Ο σεισμός του 1978 δυστυχώς προκάλεσε σοβαρές ζημιές στο διατηρητέο κτίριο προκαλώντας το κλείσιμό του για 8 χρόνια. Το 1986 ολοκληρώθηκαν οι εργασίες επισκευής, οπότε άρχισε και πάλι να λειτουργεί. 
 
Ktirio Filosofikis 01
 
Το επίγραμμα του αετώματος του κτιρίου γράφει «ΜΟΥΣΑΙΣ ΧΑΡΙΣΙ ΘΥΕ» (Να θυσιάζεις για τις Μούσες και τις Χάριτες) και εμπνευστής του είναι ο πρώτος καθηγητής των αρχαίων ελληνικών Χαρίτων Χαριτωνίδης (1878-1954) που διετέλεσε κοσμήτορας της Σχολής τις ακαδημαϊκές χρονιές 1928-29 και 1938-39. Στις 9 Απριλίου του 1941 επιτάχθηκε από τους Γερμανούς και μετατράπηκε σε στρατιωτικό νοσοκομείο, ενώ για τις ανάγκες των φοιτητών παραχωρήθηκαν μόνο το Αμφιθέατρο και τα εργαστήρια χημείας.
 Ktirio Filosofikis 02
 
Τα βοηθητικά μικρά κτίρια που είχαν κτιστεί στα σύνορα με το γήπεδο του Ηρακλή διατηρήθηκαν μέχρι το 1961, οπότε και κατεδαφίστηκαν για τη διάνοιξη της πλατείας Χημείου. Στο πίσω μέρος της σχολής και νότια λειτούργησε επίσης για κάποια χρόνια και γήπεδο του ΠΑΟΚ. Τελευταία του περιπέτεια το 1978 που εκκενώθηκε λόγω εκτεταμένων ζημιών από το σεισμό. Το 1986 επαναλειτούργησε πλήρως ανακαινισμένο.
 

Ktirio Filosofikis9α

 

Στις παρακάτω φωτογραφίες δείτε πως ειναι το Κτίριο της Παλιάς Φιλοσοφικής σήμερα:

 

Κάντε Like στη σελίδα μας στο Facebook ''Θεσσαλονίκη-Ιστορικό Αρχείο''
για να ενημερώνεστε καθημερινά για ιστορικά θέματα της Θεσσαλονίκης και της Μακεδονίας
 

 

Read 1381 times
Bookmark and Share

Translate this article:

Giatroi Xwris Synora Banner 01

Giatroi Xwris Synora Banner 02

Thessaloniki Poli twn Balkaniwn banner

Republic Radio 100.3 02

Bibliopwleio