Anazitisi Nosokomeia Thessalonikis Epikoinwnia Thessgiatro
Eggrafi Melwn  Oroi Xrisis Thessgiatro  Oroi Xrisis

Μπενβενίστε.Το κτίριο της «Υπηρεσίας Διαχείρισης ανταλλάξιμων μουσουλμανικών περιουσιών»

 Benveniste Paraskevopoulou 16

 

Στο ύψος του σημερινού ‘’Ευκλείδη’’ συναντάμε ένα εγκαταλελειμμένο τριώροφο κτίριο, που εξακολουθεί να αποπνέει αίγλη και αρχοντικό αέρα, παρά την ιδιαίτερα κακή κατάσταση στην οποία βρίσκεται σήμερα, προξενώντας την εύλογη απορία του κλαθε περαστικού για την ιστορία του.
 
Benveniste Paraskevopoulou 17
 
Οι πληροφορίες για το συγκεκριμένο κτίσμα που βρίσκεται στη γωνία των οδών Παρασκευοπούλου και Δελφών, αναφέρουν πως χτίστηκε κάπου ανάμεσα στο 1907 έως και 1919. Η περιοχή που βρίσκεται ήταν η τότε επονομαζόμενη "συνοικία των Εξοχών" ή "συνοικία των Πύργων", έξω από τα τείχη της πόλης. Εκεί στα τέλη του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ου σταδιακά άρχισαν να χτίζονται πολυτελείς βίλες από εύπορους κατοίκους της πόλης.
 
Benveniste Paraskevopoulou 11
 
Το οίκημα Μπενβενίστε είναι διώροφο. Ο κάθε όροφος είναι διαμορφωμένος σε ανεξάρτητο διαμέρισμα. Η στατικότητά του δεν επηρεάστηκε από τους σεισμούς. Υπάρχουν ωστόσο εμφανείς εξωτερικές φθορές. 
 
Benveniste Paraskevopoulou 01
 
Benveniste Paraskevopoulou 06
 
Benveniste Paraskevopoulou 14
 
Αρχικά ήταν ιδιοκτησία της Σερβέτ Χανούμ, συζύγου του Τεφήκ Εφέντη, διευθυντή Ιδιωτικής σχολής Ντονμέδων (οι ντονμέδες ήταν εξισλαμισμένοι Εβραίοι, κάτοικοι της Θεσσαλονίκης). Στο επόμενο παράλληλο στενό, στη σημερινή οδό Αρχαιολογικού μουσείου, βρίσκεται το Γενί Τζαμί (πρώην Αρχαιολογικό Μουσείο), που προορίζονταν αρχικά να είναι ο ιερός χώρος των Ντονμέδων. Αυτό εξηγεί και δικαιολογεί το γεγονός ότι στην περιοχή κατοικούσαν αρκετοί Ντονμέδες, ενδεχομένως η πλειοψηφία των μόνιμων κατοίκων της πόλης. Κάποια στιγμή το οίκημα μισθώθηκε σε εβραϊκές οικογένειες. Μετά τη μικρασιατική καταστροφή και την ανταλλαγή των πληθυσμών, κατοικήθηκε για κάποιο χρονικό διάστημα από πρόσφυγες.
 
Το 1925 καταλήφθηκε από την Υπηρεσία Διαχείρισης ανταλλάξιμων μουσουλμανικών  περιουσιών, και φαίνεται πως κατοικούνταν από οικογένειες προερχόμενες από τη Σμύρνη, την Ηπειρο το Δεδέαγατς καθώς και ντόπιους Εβραίους. Σύμφωνα με τους (Π. Κοντογιάννης 1910 – Δημητριάδης 1983) το κτίριο μπορεί να λειτούργησε ως ιδιωτική σχολή ντονμέδων (Feyizye). Η υπόθεση αυτή βασίζεται στο ότι είναι γνωστό ότι λειτουργούσαν μόνο δύο Feyizye στη Θεσσαλονίκη, το θηλέων στην οδό Ευσταθίου και ένα αρρεναγωγείο, η τοποθεσία του οποίου μας είναι άγνωστη. Δεδομένου ότι το κτίριο βρίσκεται σε μια από τις μεγαλύτερες συνοικίες Ντονμέδων της Θεσσαλονίκης και πολύ κοντά στο Yeni Cami, δε θα ήταν περίεργο να υποτεθεί ότι μια συνοικία που διαθέτει ένα υπέρλαμπρο θρησκευτικό κτίριο, θα διέθετε αντίστοιχα και Feyizye, εν προκειμένω το εν λόγω αρρεναγωγείο.
 
Benveniste Paraskevopoulou 07
 
Ανταλλάξιμη Περιουσία
 
Ονομάσθηκε η περιουσία των μουσουλμάνων που εκδιώχτηκαν από την Ελλάδα με τη Συνθήκη της Λωζάννης του 1923 και αντιστοιχούσε μόλις στο ένα δέκατο των περιουσιών που εγκατέλειψαν υποχρεωτικά οι Έλληνες στη Μικρά Ασία (Πόντος, Ιωνία, Βιθυνία, Καππαδοκία, Πισιδία κ.ά.) και την Ανατολική Θράκη. Στη Συνδιάσκεψη της Λωζάννης αποφασίστηκε η υποχρεωτική ανταλλαγή των πληθυσμών μεταξύ των δύο χωρών, εξαιρώντας την ελληνική μειονότητα της Κωσταντινούπολης, Ίμβρου και Τενέδου και τη μουσουλμανική της Δυτικής Θράκης. Η σύμβαση που υπογράφτηκε στις 30 Ιανουαρίου του 1923 αποτελείται από 19 άρθρα, που προβλέπουν τις λεπτομέρειες της ανταλλαγής τωνπροσώπων και των περιουσιών. Προσαρτήθηκε πλήρως στη Συνθήκη Ειρήνης της Λωζάννης, με την οποία σε υψηλότατο διεθνές επίπεδο ρυθμίστηκαν όλα τα θέματα που προέκυπταν με το πέρας του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και διαμορφώθηκε οριστικά ο γεωπολιτικός χάρτης στην Εγγύς Ανατολή. Στο άρθρο 14 της Συνθήκης της Λωζάννης δηλωνόταν ξεκάθαρα ο στόχος: πλήρης αποκατάσταση όλων των προσφύγων και πλήρης αποζημίωση για τις περιουσίες που εγκαταλείφθηκαν.
 
Οι αποφάσεις της Συνθήκης της Λωζάννης κυρώθηκαν με το από 23/25 Αυγούστου 1923 νομοθετικό διάταγμα. Με  απόφαση της Μικτής Επιτροπής Ανταλλαγής (Ιούνιος 1924) τέθηκαν στη διάθεση της ελληνικής κυβέρνησης οι περιουσίες των μουσουλμάνων που απελάθηκαν, για να χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για την αποκατάσταση των προσφύγων. Το ελληνικό κράτος ήταν ουσιαστικά διαχειριστής της Ανταλλάξιμης Περιουσίας,  προς όφελος των  προσφύγων.
 
Εξωτερικά, το κτίριο εμφανίζει τρεις διαφορετικούς τύπους πρόσοψης , όλες όμως καλοδουλεμένες και ιδιαίτερες με έντονη την εκλεκτικιστική διάθεση και έμφαση στη λαϊκή αρχιτεκτονική και τη ρομαντική διακοσμητική τάση που ήταν προσφιλής εκείνη την εποχή.
 
Benveniste Paraskevopoulou 15
 
Η ιδιαιτερότητα του κτιρίου αυξάνεται ακόμα περισσότερο, καθώς το οικόπεδο στο οποίο αναπτύσσεται στερείται ορθής γωνίας, με αποτέλεσμα οι χώροι να τετραγωνίζονται με την προβολή ή την υποχώρηση των ορόφων. Κάθε όροφος του κτιρίου είναι διαμορφωμένος ως ξεχωριστό διαμέρισμα, ενώ το ισόγειο λειτουργεί τελείως ξεχωριστά, με δική του είσοδο. Υπάρχει σοφίτα, εξώστης, σαχνισί και πλήθος διακοσμητικών στοιχείων όπως κολωνάκια, περίτεχνα σιδερένια κιγκλιδώματα, φυτικές και ελικοειδής ανάγλυφες λεπτομέρειες καθώς και απομιμήσεις υφάσματος στα χτιστά φουρούσια.  Ωστόσο, το πλήθος και η ποικιλία των μορφολογικών στοιχείων συνυπάρχουν σε ένα υπέροχα αρμονικό και ενιαίο σύνολο, φανερώνοντας τη δεινότητα και την εμπειρία των κατακευαστών του.
 
 
 
Κάντε Like στη σελίδα μας στο Facebook ''Θεσσαλονίκη-Ιστορικό Αρχείο''
για να ενημερώνεστε καθημερινά για ιστορικά θέματα της Θεσσαλονίκης και της Μακεδονίας
 

 

Read 941 times
Bookmark and Share

Translate this article:

Giatroi Xwris Synora Banner 01

Giatroi Xwris Synora Banner 02

Thessaloniki Poli twn Balkaniwn banner

Republic Radio 100.3 02

Bibliopwleio