Anazitisi Nosokomeia Thessalonikis Epikoinwnia Thessgiatro
Eggrafi Melwn  Oroi Xrisis Thessgiatro  Oroi Xrisis

13 Οκτωβρίου, Επέτειος του Μακεδονικού Αγώνα,ημέρα που σκοτώθηκε ο Παύλος Μελάς (1904)

 

9

 

ΕΠΕΤΕΙΟΣ ΤΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΥ ΑΓΩΝΑ 

Εθνικό χρέος αποτελεί για μας τους νεότερους Ελληνες η τέλεση πνευματικού μνημοσύνου προς τιμή μιας από τις πλέον ηρωικές φυσιογνωμίες της νεότερης Ελλάδος, του Μακεδονομάχου Παύλου Μελά, του θρυλικού στην ιστορία καπετάν Μίκη Ζέζα, ο οποίος την 13η Οκτωβρίου του 1904 στο άσημο έως τότε χωριό Στάτιστα, ακριβώς μεταξύ Φλώρινας και Καστοριάς έπεσε για την ελευθερία της Μακεδονίας και συγχρόνως της Ελλάδος ολόκληρης.
 
Η θυσία του σεμνού και γενναίου εκείνου Ελληνα αξιωματικού υπήρξε ορόσημο στην ιστορία του Μακεδονικού Αγώνα, το έναυσμα, θα λέγαμε, της ελληνικής δράσης για την σωτηρία της τουρκοκρατούμενης τότε Μακεδονίας μας, η οποία διέτρεχε τον έσχατο κίνδυνο εκ μέρους των Βουλγάρων κομιτατζήδων.
 
3
 
Η επέτειος λοιπόν του θανάτου του ήρωα Παύλου Μελά δίκαια θεωρείται και γιορτάζεται και ως επέτειος του Μακεδονικού Αγώνα, ο οποίος για μας τους Μακεδόνες είχε και έχει τεράστια σημασία και χωρίς υπερβολή, τόση, όση και ο αγώνας της εθνικής μας επανάστασης του 1821. Αποτελεί για το λόγο αυτό εθνική ανάγκη να θυμόμαστε κάθε χρόνο την επέτειο αυτή, για να διδασκόμαστε και για να συνειδητοποιούμε την αξία και την τεράστια σημασία της ανεκτίμητης για την ελληνική πατρίδα περιοχής αυτής, δηλαδή της Μακεδονίας μας.
 
Επιπλέον εορτασμοί επετείων, όπως αυτή του Μακεδονικού Αγώνα, υψώνουν κάθε Ελληνα επάνω από τα λιμνάζοντα επίπεδα της καθημερινής ζωής, τον αναβιβάζουν σε σφαίρες πατριωτικής έξαρσης, σφυρηλατούν την εθνική του συνείδηση και κυρίως του υπενθυμίζουν την αποστολή του μέσα στην ελληνική κοινωνία.
 
Είναι ιστορικά γνωστό σ' όλους μας ότι εξαιτίας κυρίως των αντιθέσεων των μεγάλων τότε δυνάμεων Αγγλίας, Γαλλίας και Ρωσίας δεν κατέστη δυνατό να ελευθερωθεί στο σύνολό του ο ελληνισμός με τον Αγώνα του 1821. Οι αλύτρωτοι Ελληνες μετά το 1830 ήταν ασύγκριτα πολυπληθέστεροι από τους απελευθερωθέντες Ελληνες. Ως μοναδική λοιπόν αποστολή του ελεύθερου κρατιδίου και ολόκληρου του ελληνισμού προέκυπτε στο εξής η προσπάθεια όλων για την εθνική ολοκλήρωση. Αυτό όμως κάθε άλλο παρά εύκολο ήταν. Η ελεύθερη Ελλάδα ήταν κράτος πάρα πολύ μικρό και ως εκ τούτου φτωχό και αδύναμο.
 
Επιπλέον υφίστατο λόγω της νευραλγικής γεωγραφικής θέσεώς της, τις επεμβάσεις των μεγάλων δυνάμεων, οι οποίες και αποτελούσαν εμπόδια για την προώθηση του ιερού σκοπού, της απελευθερώσεως δηλαδή των υπόδουλων Ελλήνων.
 
Ετσι, ενώ δεν είχε ανατείλει ακόμη καλά - καλά ο 20ός αιώνας, η Μακεδονία είχε γίνει το πεδίο ενός αγριότατου ανταγωνισμού μεταξύ Ελλήνων, Τούρκων, Βουλγάρων και Σέρβων.
 
9d
 
Η ελληνικότατη Μακεδονία, η οποία δια του Μεγάλου Αλεξάνδρου είχε μεταφέρει και μεταδώσει τα φώτα του ελληνικού πολιτισμού στα πέρατα της Ανατολής και απάλλαξε εκατομμύρια βαρβάρων λαών από τα σκότη και τα δεσμά της δουλείας, η ελληνικότατη Μακεδονίας μας, δεν είχε συμπεριληφθεί στο ελεύθερο ελληνικό κράτος, του οποίου τα σύνορα έφθαναν μέχρι του Πηνειού ποταμού και έτσι οι κάτοικοί της στέναζαν ακόμη κάτω από τον τουρκικό ζυγό.
 

ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΚΑΤΟΧΗ

Παρόλα αυτά όμως οι αλύτρωτοι πληθυσμοί της Μακεδονίας, παρά την τουρκική κατοχή, ήσαν και παρέμειναν ελληνικότατοι. Ησαν χριστιανοί ορθόδοξοι και αναγνώριζαν την αρχή του οικουμενικού πατριαρχείου και διατηρούσαν την εθνική τους συνείδηση.
 
Αλλά η τουρκική κακοδιοίκηση της χώρας είχε σαν αποτέλεσμα να διευκολύνει την είσοδο του ξένου προσηλυτισμού, ο οποίος έσπειρε το μίσος μεταξύ των κατοίκων της Μακεδονίας. Ετσι τα δύο νεοϊδρυθέντα τότε κράτη της Βαλκανικής, η Σερβία και η Βουλγαρία ζητούσαν και επεδίωκαν με κάθε μέσο εδαφική επέκταση και προς το σκοπό αυτόν έστρεψαν τα λαίμαργα βλέμματά τους προς τα μακεδονικά εδάφη. Ιδιαίτερα οι Βούλγαροι δεν μπορούσαν να λησμονήσουν τη διαβόητη εκείνη Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου του 1878, η οποία τους δημιουργούσε μία μεγάλη Βουλγαρία, κυρίως από ελληνικά εδάφη της Μακεδονίας και Θράκης.
 
Ετσι λοιπόν την άνοιξη του 1902 η ελληνικότατη Μακεδονία είχε πλημμυρίσει από συμμορίες Βουλγάρων κομιτατζήδων, οι οποίοι υποκινούμενοι από τους πανσλαβιστές αρχηγούς των, προσπαθούσαν να πείσουν τους σλαβόφωνους εκείνους κατοίκους της Μακεδονίας, ότι δήθεν δεν ήταν Ελληνες, αλλά Βούλγαροι και ήθελαν να τους εξεγείρουν κατά του πατριαρχείου. Και στην αρχή βέβαια προσπαθούσαν με ειρηνικά μέσα να προσηλυτίσουν τους χωρικούς της Μακεδονίας στη βουλγαρική εξαρχία και ίδρυαν βουλγαρικά σχολεία.
 
H.Tsvetkov
 
Οταν όμως διαπίστωσαν ότι οι ελληνικοί πληθυσμοί δεν ήταν δυνατό να λησμονήσουν και να απαρνηθούν τη μητέρα Ελλάδα και ότι τους έφερναν εμπόδια στον εκβουλγαρισμό των Μακεδόνων, τότε τα άγρια εκείνα στίφη των κομιτατζήδων προέβαιναν σε ληστείες και δολοφονίες, για να τρομοκρατήσουν τους αμετάπειστους κατοίκους. Αοπλοι αγρότες, δάσκαλοι, ιερείς, έμποροι, πρόκριτοι, γυναικόπαιδα κατακρεουργούντο. Σχολεία επυρπολούντο, μοναστήρια ελεηλατούντο.
 
Με τέτοια τρομοκρατικά μέσα πάνω από 130 ελληνικά χωριά εξαναγκάστηκαν μέχρι το 1904 να υποκύψουν στη βουλγαρική θηριωδία. Και οι Ελληνες, οι οποίοι στηρίζονταν στα απαράγραπτα και αναφαίρετα ιστορικά δικαιώματά τους επί της Μακεδονίας και δεν εφαντάζονταν ότι ήταν δυνατό ποτέ ξένοι λαοί να εγείρουν αξιώσεις επί των ελληνικών εδαφών της Μακεδονίας, όταν αντελήφθηκαν ότι τα δικαιώματά τους εκινδύνευαν και ότι η κυρίαρχος Τουρκία και οι τότε μεγάλες δυνάμεις δεν ήταν διατεθειμένες να προστατεύσουν τα δικαιώματά τους αυτά απέναντι στη βουλγαρική λαιμαργία και επειδή βρέθηκαν ενώπιον του τραγικού αυτού μαρτυρίου του ελληνισμού της Μακεδονίας, εξεγέρθηκαν σύσσωμοι και ομόψυχοι και αποφάσισαν να αντιτάξουν ένοπλη αντίσταση και να απαντήσουν με βία κατά της βίας, με μάχαιρα κατά της μάχαιρας.
 

Ο ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ

Ετσι το Δεκέμβριο του 1903, ο Ιων Δραγούμης, πρόξενος τότε της Ελλάδος στο Μοναστήριο, ο οποίος διεκήρυττε συχνά: "Αν τρέξουμε να σώσουμε τη Μακεδονία, η Μακεδονία θα μας σώσει", ένας ενθουσιώδης κήρυκας της μεγάλης ιδέας, ιδρύει μαζί με τους ενθουσιώδεις πατριώτες Θεοδ. Καπετανόπουλο, Θεοδ. Μόδη και Αργύρο Ζάχο, τη "Μακεδονική Φιλική Εταιρεία", γνωστή με το όνομα "Μακεδονικόν Κομιτάτον".
 
4
 
Σ' αυτήν έσπευσαν να εργαστούν επίσκοποι, ιερείς, διδάσκαλοι, πρόξενοι και πολλοί άλλοι πρόκριτοι με ανεγνωρισμένα υψηλά πατριωτικά αισθήματα. Ολοι οι πατριώτες έσπευσαν να προσφέρουν χρήματα για την ενίσχυση των σκοπών της Μακεδονίας Εταιρείας, του Μακεδονικού Κομιτάτου. Με τα χρήματα αυτά συλλέγονται όπλα, πυρομαχικά και καταρτίζονται τα πρώτα σώματα ενόπλων, που στέλνονταν από την Αθήνα, αφού προηγουμένως έδιδαν μυστικό όρκο, ότι θα εθυσίαζαν και την ζωή τους ακόμη για τον μεγάλο και ιερό σκοπό, δηλαδή την εκδίωξη των Σλάβων από τα μακεδονικά εδάφη. Την διοίκηση των ενόπλων αυτών σωμάτων ανελάμβαναν νεαροί και γενναίοι αξιωματικοί με πύρινο ενθουσιασμό, οι οποίοι παραιτούντο από τις τάξεις του τακτικού στρατού και έπαιρναν το όνομα "Καπετάνιου". Τέτοιοι αξιωματικοί ήταν οι: Νικόλαος Δουμπιώτης ως καπετάν Αμύντας, ο Κωνσταντίνος Μαζαράκης ως καπετάν Ακρίτας, ο Τέλος Αγαπητός ως καπετάν Αγρας, ο Γρηγόριος Φαληρέας ως καπετάν Ζάκκας, ο Παύλος Μελάς ως καπετάν Μίκης Ζέζας κ.ά. Ολους αυτούς τους καπετανέους είχε μυήσει στην ελληνική ιδέα ο μητροπολίτης Καστοριάς Γερμανός Καραβαγγέλης, ένας από τους βασικούς πρωτεργάτες του Μακεδονικού Αγώνα.
 

ΟΙ ΜΑΚΕΔΟΝΟΜΑΧΟΙ

Με επικεφαλής λοιπόν τους γενναίους και αποφασιστικούς αυτούς πρώτους Μακεδονομάχους το φθινόπωρο του 1904 εισήλθαν στη Μακεδονία τα πρώτα ελληνικά ανταρτικά σώματα, για να ενισχύσουν τους ντόπιους Μακεδόνες αγωνιστές στον αγώνα τους κατά των Βουλγάρων κομιτατζήδων. Παντού όπου δρουν τα ένοπλα αυτά σώματα, η βουλγαρική κυριαρχία εκμηδενίζεται, οι ελληνικοί πληθυσμοί ανακτούν το θάρρος τους και εκδηλώνουν ελεύθερα το εθνικό τους φρόνημα. Και όσοι προσεχώρησαν με τρομοκρατικές μεθόδους στη βουλγαρική εξαρχία, επανέρχονται τώρα στους κόλπους της ορθόδοξης ελληνικής εκκλησίας. Ετσι μέσα σε λίγο χρονικό διάστημα οι Βούλγαροι κομιτατζήδες έπαυσαν να κυριαρχούν και η Μακεδονία απαλλάχτηκε από τη βουλγαρική τρομοκρατία. Η έξοχη δράση των ενόπλων ελληνικών σωμάτων δεν έθεσε μόνο φραγμό στο βουλγαρικό έγκλημα, τη δολιότητα και τα θηριώδη ένστικτά τους, αλλά συγχρόνως αφύπνισε την εθνική συνείδηση των υπόδουλων αδελφών και κυρίως προετοίμασε ψυχικά την υπόδουλη Μακεδονία να απαλλαγεί από την δουλεία των Τούρκων και από την τυραννία των Βουλγάρων κατά τους επακολουθήσαντες ύστερα από λίγα χρόνια ένδοξους βαλκανικούς πολέμους του 1912-'13.
 
antsmagtsontu
Το Αντάρτικο Σώμα του Κρητικού Γεωργίου Τσόντου (Καπετάν Βάρδα)
 
MAKEDONOMAXOI AGRAS
 Τέλλος Άγρας
 

ΕΠΟΠΟΙA

Ο Μακεδονικός Αγώνας είναι μία εποποιία για τη Μακεδονία, για την Ελλάδα ολόκληρη. Γιατί επέτρεψε στον ελληνισμό να διατηρήσει την εθνική και θρησκευτική συνείδησή του στη Μακεδονία, τη Θράκη και την Ηπειρο.
 
Πολλοί είναι οι εθνομάρτυρες του Μακεδονικού Αγώνα οι οποίοι φλεγόμενοι από το πάθος της θυσίας βρήκαν ηρωικό θάνατο ή υπέστησαν αγογγύστως φρικτά βασανιστήρια όπως ο καπετάν Βαγγέλης, ο καπετάν Κώττας, ο Τέλος Αγρας και άλλοι. Αναμφισβήτητα όμως στο πάνθεον των ηρώων αυτών του Μακεδονικού Αγώνα την πρώτη θέση κατέχει η ηρωική μορφή του πρωτομάρτυρα ανθυπολοχαγού του πυροβολικού Παύλου Μελά, του θρυλικού Μίκη Ζέζα.
 
2
 
Γεννημένος ο Παύλος Μελάς στην Αθήνα στα 1870 και απόφοιτος της Σχολής Ευελπίδων στα 1890 ως ανθυπολοχαγός του πυροβολικού, είναι ο πρώτος Ελληνας αξιωματικός που στις 27 Αυγούστου του 1904 διήλθε τα σύνορα και επικεφαλής εθελοντικού σώματος από 35 άνδρες, καταγόμενους από την Κρήτη, τη Λακωνία και τη Μακεδονία και εισέδυε στην τουρκοκρατούμενη Μακεδονία με την απόφαση της θυσίας χάριν του μεγάλου και ιερού σκοπού. Με ολοκληρωμένη την επίγνωση του χρέους προς την πατρίδα επωμίζεται το αφόρητο βάρος του εγχειρήματος, το οποίο θα καταλήξει στη μοιραία θυσία. Γιατί ζηλόφθονος μοίρα θα κόψει πρόωρα το νήμα της ζωής του, αφού ύστερα από ολιγόμηνη δράση, στις 13 Οκτωβρίου του 1904, ενώ βρισκόταν στη Στάτιστα, ένα χωριό της περιοχής Καστοριάς προδίδεται από βουλγαρική συμμορία και κυκλώνεται από τουρκικό απόσπασμα 150 ανδρών. Μετά δίωρη πείσμονα μάχη διατάζει έφοδο και ενώ προχωρεί επικεφαλής των ανδρών του με το ξίφος στα χέρια, πληγώνεται θανάσιμα στην οσφυακή χώρα και ύστερα από ημίωρη περίπου εναγώνια πάλη με το θάνατο η καρδιά του γενναίου αγωνιστή έπαυσε να πάλλει. Αυτό ήταν το τραγικό τέλος του πρώτου εθνομάρτυρα του Μακεδονικού Αγώνα Παύλου Μελά. Η είδηση του θανάτου του προξένησε μεγάλη κατάπληξη και βαθιά θλίψη στην Αθήνα και σ' ολόκληρη την Ελλάδα. Ο ηρωικός θάνατός του ώθησε και πολλούς άλλους αξιωματικούς του ελληνικού στρατού να σπεύσουν στη Μακεδονία για να συνεχίσουν το απελευθερωτικό του έργο.
 
Tο σπίτι στη Στάτιτσα, όπου βράδυ, 13 Oκτωβρίου 1904 παίχθηκε το δραματικό τέλος.
 
to spiti poy skotothike o melas
 
Ο Παύλος Μελάς ετόνωσε το εθνικό φρόνημα των Ελλήνων της Μακεδονίας, πρόσφερε μεγάλες υπηρεσίες στο Μακεδονικό Αγώνα και τέλος και αυτήν την ίδια την ζωή του. Γι' αυτό δίκαια τιμάται σήμερα ως εθνικός ήρωας, αφού ο Μελάς δια του θανάτου του αφύπνισε τους Ελληνες της Νότιας Ελλάδας. Με τη θυσία του στο βωμό της πατρίδας "την γην του ονείρου μας, δηλαδή τη Μακεδονία, την έδειξε σαν πιο πλατιά και την έφερε σαν πιο κοντά", όπως έγραψε ο μεγάλος μας ποιητής Κωστής Παλαμάς.
 
5
Ὁ Γερμανὸς Καραβαγγέλης στὸ τᾶφο τοῦ Παῦλου Μελᾶ τὸν Μάρτιο τοῦ 1906
 
Σήμερα, χρόνια από τον ένδοξο θάνατο του θρυλικού καπετάν Μίκη Ζέζα με τα φτερά της φαντασίας μας ας πετάξουμε για λίγο πάνω από τα μακεδονικά βουνά και ας σταθούμε πάνω από τον τάφο του, ας ασπαστούμε την πλάκα που τον σκεπάζει, ας αποθέσουμε ευλαβικά μία δέσμη από πάναγνα λουλούδια μαζεμένα από τη μακεδονική γη και ας φέρουμε στα χείλη μας τους θρηνητικούς τούτους στίχους που έγραψε για το θάνατό του ο εθνικός μας ποιητής Κωστής Παλαμάς:
 
Σε κλαίει λαός. Πάντα χλωρό να σείεται το χορτάρι
στον τόπο που σε πλάγιασε το βόλι, ω παλικάρι.
Πανάλαφρος ο ύπνος σουτου Απρίλη τα πουλιά
σαν του σπιτιού σου να τ' ακούς λογάκια και φιλιά,
και να σου φτάνουν του σκληρού χειμώνα οι καταρράχτες
σαν τουφεκιού αστραπόβροντα και σαν πολέμου κράχτες.
Πλατιά του ονείρου μας η γη και απόμακρη. Και γέρνεις
εκεί και σβεις γοργά.
Ιερή στιγμή. Σαν πιο πλατιά τη δείχνεις και τη φέρνεις
σαν πιο κοντά!
 
 
 
P1060548sm
 
empros pmellas19 10 1904big 1
 
 
 
 
 
 
 
7
 
 
1750053
 
Κάντε Like στη σελίδα μας στο Facebook ''Θεσσαλονίκη-Ιστορικό Αρχείο''
για να ενημερώνεστε για ιστορικά θέματα της Θεσσαλονίκης και της Μακεδονίας
 

 

Read 980 times
Bookmark and Share

Translate this article:

Giatroi Xwris Synora Banner 01

Giatroi Xwris Synora Banner 02

Thessaloniki Poli twn Balkaniwn banner

Republic Radio 100.3 02

Bibliopwleio