Anazitisi Nosokomeia Thessalonikis Epikoinwnia Thessgiatro
Eggrafi Melwn  Oroi Xrisis Thessgiatro  Oroi Xrisis

Η πολυπολιτισμική Θεσσαλονίκη των αρχών του 20ου αιώνα (φωτογραφίες)

 

 

Το 1912 η Θεσσαλονίκη ήταν μια εξωστρεφής πόλη-λιμάνι, πολύγλωσση, δυναμική, αλλά και διχασμένη ανάμεσα στη νεωτερικότητα και την παράδοση, που κάλυπτε 600 εκτάρια και αριθμούσε περίπου 160.000 κατοίκους. Από περίκλειστη μεσαιωνική πόλη, ακινητοποιημένη από την παράδοση, η Θεσσαλονίκη μεταμορφώθηκε σε μια εξωστρεφή πόλη-λιμάνι, πολυπολιτισμική, αναπτυσσόμενη αλλά και διχασμένη ανάμεσα στο νέο και το παλιό. Και γρήγορα, μετά από μια μεγάλη καταστροφή το 1917, αναδύθηκε ως η πρώτη πραγματοποίηση της ευρωπαϊκής πολεοδομίας του 20ού αιώνα.

 

ΟΙ ΤΟΥΡΚΟΙ

Ο Ιωάννης Καμενιάτης γράφει στο βιβλίο του Η άλωση της Θεσσαλονίκης από τους Σαρακηνούς ότι οι άγριοι και άπληστοι εκείνοι πειρατές παραβίασαν το χαμηλό παραθαλάσσιο τείχος και κατέλαβαν την πόλη στις 31 Ιουλίου του 904. Αφού επί πολλές μέρες έσφαζαν και πυρπολούσαν, πήραν μαζί τους φεύγοντας κάπου είκοσι χιλιάδες αιχμαλώτους που τους πούλησαν στα σκλαβοπάζαρα της Ανατολής. Αναφέρει χαρακτηριστικά μάλιστα ότι “απήχθη το ένα δέκατο των κατοίκων της Θεσσαλονίκης ”.Η πληροφορία αυτή του Καμενιάτη , καθώς και άλλες μαρτυρίες συγχρόνων του χρονογράφων ,μας δίνουν το δικαίωμα να πιστεύουμε ότι η τότε Θεσσαλονίκη είχε πληθυσμό πάνω από διακόσιες χιλιάδες κατοίκους , χριστιανούς, Σλάβους και Τούρκους.

 

Πως όμως βρέθηκαν οι Τούρκοι στη Θεσσαλονίκη;
 
Ο Βυζαντινός συγγραφέας Ι. Κωδινός αναφέρει στο βιβλίο του De officiis ότι στις αρχές του 9ου αιώνα τουρκικά φύλα ζήτησαν άσυλο από τον αυτοκράτορα Θεόφιλο, που τους το παραχώρησε.Οι άποικοι αυτοί εγκαταστάθηκαν στις πεδιάδες της Κεντρικής Μακεδονίας , στην περιοχή του Αξιού.Πολύ αργότερα άλλα τουρκικά φύλα, οι Ούζοι στα 965, οι Πετσενέγοι στα 1051 και οι Κουμάνοι στα 1065,ήρθαν στη Μακεδονία και εγκαταστάθηκαν στις χέρσες περιοχές της , που ήταν κατάλληλες για εποικισμό .Στα χρόνια που ακολούθησαν ο Βογιαζήτ κατέλαβε την Θεσσαλονίκη (1934). Η πόλη επανήλθε στα χέρια των Βυζαντινών στα 1402, μετά την ήττα του Βογιαζήτ από τον Ταμερλάνο. Οι εκστρατείες των Τούρκων όμως είχαν αποτέλεσμα να εγκαθίστανται οι πολεμιστές του Εβρενός μπέη, ενός εξωμότη Έλληνα στρατηγού που ήταν στην υπηρεσία των Μωαμεθανών. Όταν οι Τούρκοι κατέλαβαν τη Θεσσαλονίκη στις 29 Μαρτίου του 1430, όσοι κάτοικοι γλίτωσαν από τις σφαγές έφυγαν στην ύπαιθρο και έμειναν στην πόλη μόνο εφτά χιλιάδες .Για να εποικίσει την έρημη πόλη ο σουλτάνος Μουράτ Β΄ έφερε από τα Γιαννιτσά πολλές τούρκικες οικογένειες και τις εγκατέστησε στα σπίτια των φυγάδων. Οι καινούργιοι αυτοί κάτοικοι της πόλης, μαζί με όσους είχαν απομείνει, μαζί με τους Εβραίους πρόσφυγες από τις χώρες της Κεντρικής Ευρώπης , τους Σλάβους και τους Αρμένιους , ζούσαν τα πρώτα χρόνια της τουρκικής κατάκτησης δίχως κανενός είδους διάκριση όσον αφορά την θρησκεία ή το επάγγελμά τους.
 

ΟΙ ΕΒΡΑΙΟΙ

Όταν όμως ο πληθυσμός της πόλης αυξήθηκε με τον ερχομό των Εβραίων Σεφαρδίμ, επήλθε ένας κάποιος διαχωρισμός εθνοτήτων .Οι Εβραίοι εγκαθίστανται κοντά στο παραθαλάσσιο τείχος , οι χριστιανοί συγκεντρώνονται γύρω από τις εκκλησίες που δεν βρίσκονται στα χέρια των κατακτητών, ενώ οι Τούρκοι αποτραβιούνται στα υψώματα, στο Μπαϊρι, και χτίζουν εκεί τα σπίτια τους. Ο τοπικός αυτός διαχωρισμός των τριών κυριοτέρων εθνοτήτων θα διατηρηθεί αναλλοίωτος μέχρι το 1912.
.
 

ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ

Οι πλούσιες ελληνικές οικογένειες είχαν τα σπίτια τους στις συνοικίες του Αγίου Αθανασίου, του Αγίου Νικολάου του Τρανού και στην Εγνατία , ενώ τα σπίτια των οικονομικά ασθενέστερων ήταν διασκορπισμένα στις άλλες γειτονιές.

 

 

ΔΥΤΙΚΟΙ/ΞΕΝΟΙ ΥΠΗΚΟΟΙ

Δίπλα στους Οθωμανούς υπηκούς,το 1907 ζούσαν περίπου 10.000 ξένοι υπήκοοι. Οι μισοί ήταν Έλληνες υπήκοι άλλων χωρών και οι υπόλοιποι Ιταλοί (3.000),Αυστριακοί (800),Ισπανοί (340),Γερμανοί (300),Γάλλοι (300),Βρετανοί (150) κ.α.΄ 

 

 

Πηγή: Γούναρης Κ. Βασίλης,Θεσσαλονίκη,1830-1912,ιστορία,οικονομία και κοινωνία ,Τοις αγαθοίς βασιλεύουσα,Θεσσαλονίκη,ιστορία και πολιτισμός,επιμέλια Χασιώτης
 

 

Read 2711 times
Bookmark and Share

Translate this article:

Giatroi Xwris Synora Banner 01

Giatroi Xwris Synora Banner 02

Thessaloniki Poli twn Balkaniwn banner

Republic Radio 100.3 02

Bibliopwleio